7. Sınıf Noktalama İşaretleri Konu Anlatımı

Yazılı ve deneme sınavlarında çıkabilecek bir konu. Oldukça basit olmasına rağmen alt başlıkları ve maddelerinin fazla olması, dikkat gerektirmesi nedeniyle yanlış yapılabiliyor. O yüzden aşağıdaki konu anlatımını dikkatle okumanız, sonrasında bol bol test çözmeniz gerekir. İşte; bol örneklerle, püf noktalarıyla, önemli notlarıyla, sade ve basit anlatımıyla 7. sınıf noktalama işaretleri konu anlatımı:

7. Sınıf Noktalama İşaretleri Konu Anlatımı

1. Nokta ( . )


Bitmiş, tamamlanmış cümlelerin sonuna gelir.

Örnek:

Köy hayatının güzelliği betimlemelerle ortaya konulmuş.

Gün, ay ve yıl belirten rakamların arasına gelir.

Örnek:

04.11.2022 tarihli dosyaların hepsini tek tek incelemişler.

Bilgi: Tarihlerin arasına noktanın dışında eğik çizgi de gelir.
Örnek:

Sınav sonuçları 12/05/2023’te açıklanacakmış.

Saat ile dakikayı ayırmak için yalnızca nokta gelir.

Örnek:

Toplantı yarın 18.30’da başlayacak.

Uyarı: Saat ile dakika arasına iki nokta gelmez. Bu kullanım bazen çeldirici şıklarda çıkabilir ve yanlış bir kullanımdır.

Bazı kısaltmaların sonunda kullanılır.

Örnek:

Arş. Gör. Bekir, Av. Buket, Yılmaz Apt.

Uyarı: Türkiye Cumhuriyeti (T.C.) ve Türkçe (T.) dışında büyük harfle yapılan kısaltmaların sonuna nokta gelmez.
Örnekler:

TÜBİTAK (Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu), MEÜ (Mersin Üniversitesi), TTK (Türk Tarih Kurumu)

Sıra sayı bildiren durumlar için kullanılır.

Örnekler:

4. kattaki komşu, evini satacakmış.

Dünya üzerinde 19. yüzyılda birçok savaş yaşanmıştır.

Yararlanılan içeriğin nereden alındığını belirten kaynakçaların (bibliyografya) sonunda kullanılır.

Örnek:

GÖKTÜRK Akşit, Sözün Ötesi, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2002.

Büyük sayılarda her üç basamaktan sonra kullanılır.

Örnek:

Bankadan çektiği 220.000 TL krediyi ev için kullanmış.

İnternet (genel ağ) ya da elektronik posta adreslerinde kullanılır.

Örnek:

Adres: www.pratikcalisma.com

E-Posta: pra.calisma@hotmail.com

Sayıları çarpma işleminde kullanılır.

Örnek: 6.4=24

Üzerinde insanlar gibi yüzleri olan nokta,, virgül, parantez, noktalı virgül, iki nokta, ünlem ve soru işareti görselleri.

2. Virgül ( , )

Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmak için kullanılır.

Örnekler:

Konuyu son derece sakin, yalın ve basit anlattı. 

Yazar bu kitabında yalnızlık, umut ve sabretmeyi ele almış. 

Salonun eskitme masasına, duvar boyasına ve aydınlatma sistemine baktı. 

Muhabbet kuşları salatalık, elma, marul gibi besinleri çok severi.

Birden çok yüklemli sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.

Örnekler:

Arkadaşımla yürüyüş yaptığım sırada beni aramış, bulamayınca korkmuş. 

Pandemi yıllarında kimi bahçesi olan bir eve geçti, kimileri de balkonu bahçeye çevirdi. 

Ağaç gövdesinin içini marangozda oydurmuş, eve götürüp boyamış. 

İçerideki rutubetli kokuya dayanamadım, hava almak için dışarı çıktım.

Hitap (seslenme) anlamı taşıyan kelimelerden sonra kullanılır.

Örnekler:

Kıymetli Dostum, her konuşmamda art niyet ararsan seninle sağlıklı bir iletişim kuramayız. 

Arkadaşlar, kütüphanede konuşursanız başkalarını rahatsız edersiniz. 

Çocuklar, testi çözdükten sonra masama bırakınız. 

Sevgili Kardeşim, burada yoğun bir iş ortamında olduğum için zaman çabuk geçiyor.

Uzun cümlelerde yüklemle arasında epey sözcük bulunan özneleri ayırmak için kullanılır.

Örnekler:

Çevrim içi sınavlar, kurumda yapılan deneme sınavları kadar gerçekçi ve disiplinli olmasa da kolay ulaşılabilmesi ve biraz da pandemiden kalan bir alışkanlık olması nedeniyle bugün hala öğrenciler tarafından tercih edilebiliyor. 

Sürekli fotoğraf çekip sosyal medyada paylaşan çocuk, işi o kadar abarttı ki kaldırımda yürürken bile özçekim yapıyordu. 

Garson, müşterilerin siparişini not aldıktan sonra hızla mutfağa ilerledi. 

Umut, insanları hayata bağlayan ve onlara çalışma azmi veren içsel bir duygudur.

Uyarı: Virgülün bazen hitaptan sonra mı yoksa yüklemden uzak düşmüş özneden sonra mı kullanıldığı karıştırılabiliyor. Aşağıda aralarında çok küçük fark bulunan, neredense birbirinin aynısı olan iki cümleyi dikkatli okuyunuz.
Örnekler:

Çocuklar, drama etkinliğinden sonra kuru kalem çalışması yapmak üzere atölyeye gitti. (Yüklemden uzak düşen özneden sonra kullanılmış.) 

Çocuklar, drama etkinliğinden sonra kuru kalem çalışması yapmak üzere atölyeye gideceksiniz. (Hitap sözcüğünden sonra kullanılmış.)

Dikkat: Yukarıdaki iki örnekte görüldüğü gibi virgül hitaptan sonra kullanılmışsa bulunduğu cümlenin yüklemi 2. tekil (sen) veya 2. çoğul (siz) kişi ekine ihtiyaç duyar.

Ara sözlerin öncesi ve sonrasında virgül ya da kısa çizgi kullanılır.

Örnekler:

Şairin eski şiirleri, sen de biliyorsun, oldukça etkiliydi. 

Mavi ajandayı, doğum gününde hediye edileni, çıkarıp dünkü notlara göz gezdirdi. 

Arkadaşına uzun uzun baktıktan sonra dışarıya, kafasını dinleyeceği sessiz bir yere, gitti. 

Bahçeye çıkıp biraz meyve, iki portakal ile üç elma, topladı.

Tırnağın kullanılmadığı doğrudan anlatımlı (alıntı) cümlelerin sonuna gelir.

Örnek:

Birbirinizle inatlaşmayı kesin, dedi.

Görüşümün alınmadığı ortamda bulunmam, diyerek gitti.

Domatesleri yıkadıktan sonra ince ince dilimlemelisin, dedi.

Şarjım bitmeden aramalısın, dedikten sonra telefon kapandı.

Anlam karışıklığının engellenmesi için kullanılır.

Örnek:

O, paketleri getirip içindeki hediyeleri çıkardı.

Başında şapkası olan, çocuğu çağırıp ona para verdi.

Genç, sanatçının söylediği şarkıyı ilgiyle dinledi.

Görevli, adamın getirdiği masayı marketin girişine bıraktı.

Not: Yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi anlam karışıklığının engellenmesi için kullanılan virgüller, sıfat olmayan sözcüklerin sağındaki isimle tamlama kurmasını engellemiş.

Kabul etme, onaylama ya da reddetme gibi anlamlar taşıyan sözcüklerden sonra kullanılır.

Örnek:

Peki, bir kez olsun neden beni dinlemiyorsun?

Hayır, bilgisayarı bugün onaramam.

Hayhay, dışarı çıkarken seni de çağıracağım.

Evet, bugünkü çalışmalarımız için planlama yapacağız.

Kaynakçalarda (bibliyografya) maddeler arasında kullanılır.

Örnek:

GÖKTÜRK Akşit, Sözün Ötesi, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2002.

Anlatımın gücünü artırmak, pekiştirmek için kullanılan tekrarlı sözcükler arasına gelir.

Örnek:

Başarının elde edilmesinde ilk şart azim, azim, azim derim.


Tam sayıdan sonra gelen kesirli ifadeyi ayırmak için kullanılır.

Örnek:

Metrekareye düşen yağış miktarı 53,7 kilogram oldu.

Not: Şart eki almış bir sözcükten sonra virgül kullanılmaz ancak bu eki almış birden fazla sözcük varsa aralarda virgül kullanılır.
Örnekler:

Metnin yazım ve noktalama hatalarını giderirsen yayımlanması için uğraşacağım. (Tek şart eki olduğu için virgül kullanılmaz.) 

Metindeki hataları giderirsen, anlatımdaki yoğunluğu sağlarsan ve kapak tasarımını yaparsan kitabın yayımlanması için uğraşacağım. (Birden çok şart eki kullanılmış.)

3. Noktalı Virgül ( ; )

Virgüllerle ayrılmış söz ya da söz öbeklerini birbirinden ayırmak için kullanılır.

Örnekler:

Mersin, Adana, Antalya; Yenişehir, Seyhan, Kemer. 

Pınar, Esin, Şule; Mehmet, Can, Yiğit. 

Mutfağa dolap, sandalye, masa; salona koltuk, televizyon ve klima almalıyız.

Anlamca gruplandırılmış ve virgüllerle ayrılmış sıralı cümlelerin arasında kullanılır.

Örnekler:

Dinlenirken şarkılar söyler, oyunlar oynardık; ders zamanı öğretmeni dinler, derse katılırdık. 

Kel ölür, sırma saçlı olur; kör ölür badem gözlü olur.

Öznenin diğer ögelerle karıştırılmasını önlemek için kullanılır.

Örnekler:

Şiir; roman, öykü ve masaldan daha özlü anlatıma sahiptir. (Şiiri diğer türlerle karşılaştırmak için kullanılmış.) 

Aylin; Yağmur, Damla, Koray ve Burak’ı çağırdı.

Taktik: Boş parantezlere getirilecek noktalama işareti sorusunda bir yere noktalı virgül getirmek için onun öncesi veya sonrasında en az bir virgülün olması gerekir. Yukarıda noktalı virgül örneklerine baktığınızda da hepsinin bu doğrultuda olduğunu görürsünüz.

4. İki Nokta ( : )

Bir düşünceyle ilgili verilecek örneklerin başında kullanılır.

Örnekler:

Sütle birçok tatlı yapılır: Başta sütlaç olmak üzere, irmik tatlısı, kadayıf, muhallebi, keşkül ve güllaç bunların arasında en bilinenlerdir. 

Bahçemizde farklı iklim tiplerinde yetişen meyve ağaçlarını görebilirsiniz: ceviz, elma, kiraz, çilek ve portakal.

Bir düşünceyle ilgili yapılacak açıklamadan önce kullanılır.

Örnekler:

Bir sözcüğün fiil olduğunu anlamak için birkaç yöntem bulunur: mastar eki kullanılabilir, içinde kip eki aranabilir, sözcüğün anlamına bakılabilir. 

Kitap okumamız için birçok sebep var ama asıl sebep şu olmalı: Hayal gücümüzü geliştirmek ve ufkumuzu açmak.

Konuşması verilen kişinin ifadelerinden önce kullanılır.

Örnekler:

Girişte durarak: “Biri bana hemen yardım edebilir mi?” dedi.

Örnekler:

Celal: Konukların oturması için birkaç sandalye daha lazım.

Görevli: İstedik, yarım saat içinde gelir.

Celal: Teşekkürler.

Genel ağ (internet) adreslerinde kullanılır.

Örnek:
https://www.pratikcalisma.com adresi yazılı.
Dikkat: İnternet adreslerinin başında kullanılan "https://www." harfleri günümüzde artık kullanılmamakta, "www." ifadesinden sonraki bölüm yazılmaktadır.

Sayıları bölme işleminde kullanılır.

Örnek:

20/5=4

Not: Bölme işleminde "÷" ya da "/" işaretleri de kullanılabilir.
Uyarı: İki noktadan sonra gelen her sözcüğün büyük harfle başlayacağını söylemek yanlıştır. Yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi iki noktadan sonra sıralı sözcüklerin ilki küçük harfle başlar, cümle varsa ilk sözcük büyük harfle başlar.

5. Üç Nokta ( … )

Anlamca tamamlanmamış, yüklemsiz cümlelerin sonunda kullanılır. Başka bir ifadeyle eksiltili cümlelerde kullanılır.

Örnekler:

İşlerini tamamlamadan çıkması, masasının karışıklığı… 

Pazardaki satıcı, elinde birkaç parça kıyafetle… 

Göz kenarlarındaki kırışıklık, saçlarındaki beyazlık…

Verilen örneklerin, sıralamaların devamı olduğu durumlarda kullanılır.

Örnekler:

Tezgâhta yok yoktu: saat, kolye, küpe, kemer, cüzdan… 

Onun kitabını okuyanlar birçok duyguyu işlediğini görür: umut, karamsarlık, sevinç, üzüntü…

Dikkat: Sıralama yapılmadan önce kaç tane olduğu yazarsa ya da son sıralamadan önce "ve " bağlacı varsa sonda üç nokta değil, nokta kullanılır.
Örnekler:

Halbuki ondan iki şey istedim: dürüstlük ve sadakat. 

Kitap kapağında dört çeşit renkle süsleme yapılmış: yeşil, mavi, mor, eflatun.

Alıntı metinlerin başı, ortası ya da sonunda devamı olduğunu belirtmek için kullanılır.

Örnek:

…Doğa ile iç içe yaşardık. Sütü paketle değil, ahırdan kova ile getirirdim. Ekmeği tandırdan yerdim. Yıllarım hep böyle geçti. Çok memnundum…

Kaba ifadeler olduğu için ya da gizemli olsun diye söylenmeyen kelimeler için kullanılır.

Örnekler:

On yıllık arkadaşı B…’yla bile görüşmüyordu.

Arabaya binip çocukluğunun geçtiği köye -Ç….’a- gitti.

Konuşmanın verilmeyen kısımları için kullanılır.

Örnek:

Bekir: Neden beklemedin?

Celal: Bilmem…

Bekir: Cevaplamıyorsun bile!

Celal: …

Örnek:

O yıllarda Samsun’da bulundum…Hayatımın en güzel yıllarıydı.

6. Soru İşareti ( ? )

Cevap bekleyen cümlelerin sonunda kullanılır.

Örnek:

Adınız?

Doğum yeriniz neresi?

Doğum yılınız?

Uyarı: Soru edatı ya da ifadesi bulunan her cümlede soru işareti olmayabilir.
Örnek:

Zor mu zor sorularla karşılaşınca morali bozuldu.

Annemin pazardan ne aldığını bilmiyorum.

Bir bilginin kesin olmadığı ya da bilinmediği durumlarda parantez içinde kullanılır. Genellikle tarih ve yerler için kullanılır.

Örnekler:

( ? – 1789), (Doğum yeri: ? ), toplantı saat beşte ( ? )…

7. Ünlem İşareti ( ! )

Çeşitli duygu bildiren sözcük ya da cümlenin sonunda kullanılır.

Örnekler:

Yazık! Yağmurun altında sırılsıklam olmuşsun. Tüh, elimizdeki bu son fırsatı da kaçırdık! Aşk olsun! İnsan Mersin’e gelirde yanıma uğramaz mı?

Dikkat: Yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi ünlem işareti duygu veya seslenme bildiren sözcükten sonra veya cümle sonunda kullanılabilir ancak ünlem işaretinden sonra gelen kelimenin ilk harfi büyük mutlaka büyük olmalı.

Seslenme ya da uyarma anlamı taşıyan kelimelerden sonra kullanılır.

Örnekler:

Arkadaşlar! Bugün birbirimizi dinlemeyeceksek başka hangi gün dinleyeceğiz? 

Haddini bil! Bana bu şekilde davranamazsın.

Alay ya da küçümseme anlamı taşıması istenen sözcükten sonra parantez içinde kullanılır.

Örnekler:

Beni çok özlediği (!) için yanıma gelmiş.

Hazırladığı rapor, son derece titiz (!) bir çalışmanın ürünü.

8. Kısa Çizgi ( – )

Satıra sığmayan bir kelimeyi bölmek için kullanılır.

Örnek:

… Yarın otobüse bine-

ceğim…

Özellikle iki kelime veya sayı arasında ilgi olduğunu göstermek, bunlara “ile”, “ve” gibi anlamlar kazandırmak için kullanılır.

Örnekler:

Kargalar sanılanın aksine 150-200 yıl değil, en fazla 40 yıl yaşar. 

Antalya – Mersin yolunda birçok otele rastlarsınız. 

Makaleyi okumak için Fransızca – Türkçe sözlükten faydalanmış.

Ara sözlerin başında ve sonunda kısa çizgi ya da virgül kullanılır.

Örnekler:

Şiirlerde kullandığın dilin sığ ve sanatsız oluşu -geçenlerde de belirtmiştim- okurların şiirden soğumasına neden olur. 

Kitaptaki Uygur metninde neyden bahsedildiğini -bazı yerleri okuyamasa da- anlamış.

Bir kelimeyi ek ve köklerine ayırmak için aralarda kullanılır.

Örnek:

uyu-t-tur-ma-mış-tı-n

Eklerin başında kullanılır.

Örnek:

Görülen geçmiş zaman eki: -dı/-di/-du/-dü/-tı/-ti/-tu/-tü

Kelimeyi hecelerine ayırmak için kullanılır.

Örnekler:

il-köğ-re-tim,

bil-gi-sa-yar,

ha-nı-me-li…

Fiil kökü ya da fiil yapım ekinden sonra mastar eki (-mek/-mak) yerine kullanılır.

Örnekler:

yaz-, çiz-, baktır, uyut-, beyazlaştır-…

Sayıya sıfırdan küçük değerini vermek için kullanılır.

Örnekler:

Soğuk hava dalgası hava sıcaklığını -3 dereceye kadar düşürecekmiş.

Çıkarma işlemi için kullanılır.

Örnek:

16 – 5 =11

9. Uzun Çizgi (Konuşma Çizgisi) ( – )

Metnin satır başlarındaki konuşma cümlelerinden önce kullanılır.

Örnek:

Mahmut Bey: Hamurları yeni mayaladığım için fırına veremiyorum. 

Hatice Hanım: Öyleyse sonra gelirim, kolay gelsin.

10. Tırnak İşareti ( “” )

Birinin sözlerinin olduğu gibi, doğrudan anlatım yoluyla aktarılması durumunda kullanılır.

Örnek:

Fuzuli “Bilimsiz şiir, temelsiz duvara benzer.” sözüyle belli bir temele, kurala veya yönteme dayanmayan şiirlerin sağlam temellere dayanmadığını, bu nedenle nitelikten yoksun olduğunu anlatmak istemiş.

Eser adları ya da metinde geçen bir bölümler için kullanılır.

Örnek:

Yunus Emre “İlim İlim Bilmektir” adlı şiiriyle didaktik türünün en güzel örneklerinden birini vermiştir.


Özel olarak vurgulanmak istenen bir ifade tırnak içinde kullanılır.

Örnek:

Bir arkadaş grubunun sağlam temellere dayanmasında “anlayışlı ve saygılı olmak” oldukça önemli davranışlardandır.

11. Eğik Çizgi ( / )

Rakamla yazılmış tarihlerde gün, ay ve yıl arasında eğik çizgi ya da nokta kullanılır.

Örnek:

Mağazamız 13/11/2022 tarihinde bir etkinlikle açılacak.

Adreslerde apartman numarası ile daire numarası arasında veya il ile ilçe arasında kullanılır.

Örnekler:

Cumhuriyet Caddesi No.: 11 / 15 (Apartman numarası ile daire numarası arasında kullanılmış.) 

Seyhan / Adana (İlçe adı ile il adı arasında kullanılmış.)

Yan yana yazılmış şiirin dizeleri arasında kullanılır.

Örnek:

Dost dost diye nicesine sarıldım / Benim sadık yârim kara topraktır. (Aşık Veysel ŞATIROĞLU)

Eklerin ünlü değişimlerini göstermek için kullanılır.

Örnek:

Duyulan geçmiş zaman ekleri: -mış/-miş/-muş/-müş

Genel ağ (internet) adreslerinde kullanılır.

Örnek:
https://www.pratikcalisma.com adresi yazılı.

Sayıları bölme işleminde kullanılır.

Örnek:

20 : 5=4

12. Yay Ayraç (Parantez) ( )

Tiyatro metinlerinde oyuncuların davranışlarını belirtmek için kullanılır.

Örnek:

Muharrem − (İçeri giren müşteriye durgun bir tavırla bakarak) Çay henüz demlenmedi. İstersen işlerini hallet, öyle gel.

Cümlenin dışında olan ama anlamı etkileyen ifadeler için kullanılır.

Örnek:

İnsan, başarısızlığını önceden kabullenmişse istediği kadar uğraşsın (Bir zamanlar ne yazık ki ben de böyleydim.) hedeflerine ulaşamaz. Çünkü o daha en baştan kendi bileklerini zincire vurmuştur.

Alıntı yapılan bir ifadenin kime ait olduğunu belirtmek için kullanılır.

Örnek:

“Bilimsiz şiir, temelsiz duvara benzer.” (Fuzuli)

Yabancı sözcüklerin Türkçe okunuşunu göstermek için kullanılır.

Örnek:

Ünlü İngiliz Yazar Charles Dickens (Çarlz Dikınz)

13. Köşeli Ayraç ( [ ] )

Parantez içinde parantezin olduğu durumlarda dıştaki işaret, köşeli ayraç olur.

Örnek:

İlimsiz şiir temelsiz duvar gibidir, temelsiz duvar da değersizdir. [Fuzuli (1480?-1556?)]

14. Kesme İşareti ( ‘ )

Özel isimlere gelen çekim ekleri veya sayılara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.

Örnekler:

Eskişehir’e vardıktan sonra kalacak otel aradım.

Caner’le çalıştığım için şanslıyım.

Not: Özel isimlere gelen yapım ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz. Hatta bunlardan sonraki çekim eki de ayrılmaz
Örnekler:

Hataylıların mutfak kültürü oldukça zengin.

Türkçemizi kurallarına uygun kullanmalıyız.

Kısaltması halindeki kurum ve kuruluş isimlerine gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.

Örnek:

Proje için TÜBİTAK’a başvuracakmış. Ablası ODTÜ’de okuyormuş.

Not: Kurum ve kuruluş isimlerinin açılımı varsa ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Örnek:

Proje için Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumuna başvuracakmış.

Rakamlarla kullanılan gün ve ay isimlerine gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.

Örnek:

5 Eylül’de memleketine gidiyormuş.

Harflere gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.

Örnek:

Burada A’dan Z’ye her şey varmış.

Kişi adlarıyla kullanılan saygı ve unvan isimlerine gelen ekler, kesme işaretiyle ayrılır.

Örnek:

Nermin Hanım’ın yemekleri hem hafif hem de çok lezzetli.

Hece ölçüsünün uyumunu sağlamak amacıyla bir şiirin dizesinde ünlü harfin düştüğünü belirtmek için kullanılır.

Örnek:

Karac’oğlan (Karacaoğlan)

Yorum yapın