7. Sınıf Yazım Kuralları Konu Anlatımı

Birçoğumuz duygu ve düşüncelerimizi kâğıda aktarırken yazdıklarımıza bir şekilde dikkat etmeye çalışırız ancak herkesin Türkçeyi kurallarına uygun kullandığını söyleyemeyiz. Bu konuyu sadece sınavlara hazırlanmak için değil, dilimizi korumak ve sağlıklı iletişim kurmak için de iyi öğrenmemiz gerekir. O yüzden yazım kurallarına dikkat etmek gerekir. İşte, 7. sınıf yazım kuralları konu anlatımı:

7. Sınıf Yazım Kuralları Konu Anlatımı

1) Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler

Cümleler büyük harfle başlar.

Örnek: Arka sıralardan bir öğrenci elini kaldırıp söz istedi.

Şiirin dizeleri büyük harfle başlar.

Özel isimler büyük harfle başlar.

Örnek: Kamyonetteki sebze kasalarını yere indiren Cemal dinlenmek için tabureye oturdu.

Hitap sözcükleri büyük harfle başlar.

Örnekler:

Canım Arkadaşım, en kısa zamanda bir kafede görüşelim.

Değerli Dostlarım, bugünkü destekleriniz benim için çok önemli.

Akrabalık adları küçük harfle başlar.

Örnekler: Hasan dayı, Şerife teyze…

Not: Bazı akrabalık adları toplum tarafından kabul görmüş lakap olarak kullanılırsa büyük harfle başlar.

Örnekler: Müslüm Baba, Nene Hatun…

Kişi adından önce veya sonra gelen unvan ve lakap isimleri ile saygı sözcükleri büyük harfle başlar.

Örnekler:

Tolga Bey’in ne dediğini sen de hatırlıyorsun.

Doktor Buket Hanım’a tahlil sonuçlarını göstereceğim.

Unvan, lakap gibi isimler bilinen bir kişi için kullanılırsa büyük harfle başlar çünkü burada kimin olduğu biliniyor.

Örnek: Toplantıda Müdür Bey de konuşma yapacak.

Hayvan isimleri büyük harfle başlar.

Örnek: Pamuk, Sütlaç, Boncuk…

Devlet, millet, boy, dil ve lehçe isimleri büyük harfle başlar.

Örnekler:

Kaynaklara göre Oğuzlar Anadolu’ya Orta Asya’dan göç etmiş. (Boy Adı)

İstanbul’a gelen İrlandalı turistin yaptıkları haber konusuydu. (Devlet Adı)

Din ve mezhep adları ile dinde geçen bazı kavramlar büyük harfle başlar.

Örnek: Türkler yaklaşık on üç yüz yıl önce İslamiyet’le tanıştı.

Yıldız ve gezegen isimleri terim anlamda kullanılırsa büyük, gerçek veya mecaz anlamda kullanılırsa küçük harfle başlar.

Örnekler:

Ay Dünya’dan her sene yaklaşık 4 cm uzaklaşmaktadır. (Terim Anlam)

Everest Dağı 8848 metre ile dünyanın en büyük dağıdır. (Gerçek Anlam)

Bu haberle dünyam karardı. (Mecaz Anlam)

Yer adları (kıta, bölge, il, ilçe, köy…) büyük harfle başlar.

Örnekler:

Bingöl’de Avrupa’nın en büyük hibrit enerji santrali kuruldu.

Bu hafta Ege Bölgesi’nde yağış bekleniyor.

2013 Akdeniz Oyunları Mersin’de düzenlendi.

Deniz, göl, nehir, dağ, ova gibi coğrafi isimler belli bir yer adıyla kullanıldığında büyük harfle başlar.

Örnekler:

Ağrı Dağı, Van Gölü, Ege Denizi, Konya Ovası…

Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen “mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak” sözcükleri büyük harfle başlar.

Örnekler: Gazi Mustafa Kemal Bulvarı, Fuatmorel Mahallesi, Fatih Caddesi…

Kurum ve kuruluş isimleri büyük harfle başlar.

Örnekler:

Milli Eğitim Bakanlığının son duyurusunu okudum.

Türk Dil Kurumunun sitesine baktım.

Çukurova Üniversitesinde okuyorum.

Uyarı: Kurum ve kuruluş isimleri büyük harfle başlasa da açılımında ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu konuyu noktalama işaretlerinde detaylı işleyeceğiz.

Kitap, dergi, gazete ve sanat eserleri büyük harfle başlar.

Örnekler:

Küçük Prens kitabında anlatılmak istenen nedir?

Bilim ve Teknik dergisinin son sayısını okumadım.

Not: Gazete ve dergi isimleri özel ada dahil değilse küçük harfle yazılır.

Örnek: Tercüman-ı Ahvâl gazetesi Osmanlı Dönemi’nde yayımlanan bir gazeteydi.

Ulusal, resmi ve dini bayramlarla anma ve kutlama günlerinin adları büyük harfle başlar.

Örnekler:

19 Mayıs Atatürk’ü Anma ve Gençlik ve Spor Bayramı etkinliklerle kutlandı.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla okulda kutlama programı hazırlandı.

Gün ve ay isimleri belli bir tarih bildiriyorsa büyük, bildirmiyorsa küçük harfle başlar.

Örnekler:

17 Ekim Pazartesi günü deneme sınavımız var.

Anneler Günü için hediye arıyorum.

Uyarı: Yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi rakamla ifade edilen tarihlerde “gün” sözcüğü küçük harfle başlarken “Anneler Günü, Babalar Günü, Öğretmenler Günü…” gibi ifadelerde büyük harfle başlar.

Yön isimleri, yer adından önce gelip o yer adını belirtirse büyük, yer adından sonra veya tek başına kullanılırsa küçük harfle başlar.

Örnekler:

Yarın Kuzeydoğu Trakya’da yağış bekleniyor.

Yarın Trakya’nın kuzeydoğusunda yağış bekleniyor.

Evimiz güneybatıya bakıyor.

Not: Kuzeydoğu, güneybatı gibi ara yönler her zaman bitişik yazılır.

Uyarı: Yön adları ad aktarması yoluyla devlet, kıta ya da kültür olarak kullanılırsa büyük harfle başlar.

Örnek: Osmanlı Devleti, Batı’ya birçok sanatçı göndermiştir.

Saray, köşk, han, kale, köprü, anıt gibi yapı isimleri büyük harfle başlar.

Örnekler: Dolmabahçe Sarayı, Galata Köprüsü, Silifke Kalesi, Zincirli Han…

Tarihte geçen olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar.

Örnekler: Taş Devri, Fransız İhtilali, Tanzimat Dönemi, Kurtuluş Savaşı…

Yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde sadece özel adlar büyük harfle başlar, ikinci kelime küçük harfle yazılır.

Örnekler: Hindistan cevizi, İngiliz anahtarı, Van kedisi, Maraş dondurması, Trabzon ekmeği…

Tabela ya da levha yazıları büyük harfle başlar.

Örnekler: Yılmaz Market, 2. Kat, Çıkış…

2) Kısaltmaların Yazımı

Kurum, kuruluş ülke, dergi ve yön isimlerinin kısaltmaları ilk harflerinin büyük yazılmasıyla yapılır.

Örnekler:

RTÜK (Radyo ve Televizyon Üst Kurulu)

ODTÜ (Ortadoğu Teknik Üniversitesi)

KB (Kutadgu Bilig)

Not: Büyük harfle yapılan kısaltmalarda sadece Türkiye Cumhuriyeti (T.C.) ve Türkçe (T.) için arada nokta işareti kullanılır.

Ölçü birimlerinin uluslararası kısaltmaları kullanılır.

Örnekler: sn (saniye), m (metre), m² (metrekare), km (kilometre)

Kurum ve kuruluş isimlerinin kısaltmasında arada ünlü varsa kısaltmanın okunuşu dikkate alınır, yoksa arada “e” ünlüsü varmış gibi okunur ve ona göre uygun ek gelir.

Örnekler:

ASELSAN’da çalışmış.

UNESCO’nun desteğini almış.

TDK’nin sitesinden araştırma yaptım.

Küçük harfle yapılan ölçü birimleri kısaltmasında nokta kullanılmaz ve ekler açılıma uygun olmalıdır.

Örnekler: kg’dan (kilogramdan), g’dan (gramdan)

Bunların dışında bazı kelimelerin kısaltmasında kelimeyi oluşturan temel harf dikkate alınır ve kısaltmanın sonunda nokta kullanılır.

Örnekler: Dr. (Doktor), Av. (Avukat)

Nokta ile kısaltılan sözcüklere gelen ekler kesme işareti ile ayrılmaz.

Örnek: vb.leri, İng.den…

3) Sayıların Yazımı

Sayılar, metin içinde kullanıldığında yazıyla yazılır ve bazı istisnalar dışında (çek, senet, müzik terimi, oyun adı…) her zaman ayrıdır. İstatistik verileri saat ya da ölçü gibi bilgiler verilirken rakamla yazılır.

Örnekler:

Önümüzdeki ay on bir yaşına gireceğim.

On sekizinci yüzyılda dünya üzerinde birçok savaş meydana gelmiştir.

Otobüsümüz 21.30′da kalkacakmış.

Üçten fazla basamaktan oluşan sayılarda sağdan itibaren her üç basamak için nokta kullanılır.

Örnek: Habere göre Türkiye genelinde yaklaşık 5.200.000 kişide korona vakası tespit edilmiş.

Not: Büyük sayıların bin, on bin, yüz bin, milyon gibi basamaklara ulaşması durumunda kolay okunması için rakam yerine yazı kullanılabilir.

Örnek: Türkiye genelinde yaklaşık 5 milyon 2 yüz bin kişide korona vakası tespit edilmiş.

Kesirli sayılar virgülle ayrılır.

Örnekler:

Not ortalamam 4,7’ydi

0,89 faiz oranıyla kredi çekmiş.

Üleştirme, paylaşma anlamı taşıyan -(ş)er, -(ş)ar ekleri rakamlara değil, yazıyla yazılan sayılara gelir.

Yüzde ya da binde işaretleri rakamlarla yazıldığında arada boşluk olmaz.

Örnek: %25 (yüzde yirmi beş), ‰70 (binde yetmiş)

Sıra sayıları görevinde kullanılan rakamlara ya nokta (.) ya da -(ı)ncı, -(i)nci eki kullanılır. Ekin kullanılması durumunda sayının hangi harfle bittiği önemlidir. Buna dikkat edilmemesi yazım yanlışına sebep olur.

Örnekler:

Yedinci kat (doğru kullanım)

7. kat (doğru kullanım)

7’nci kat (doğru kullanım)

7’inci (yanlış kullanım)

5’inci kat (doğru kullanım)

5’nci kat (yanlış kullanım)

4) “de”lerin Yazımı

Cümleden çıkarıldığında anlamda bozulma yoksa bağlaç olur, ayrı yazılır ve vurgulu okunmaya uygundur; anlamda bozulma oluyorsa ektir ve bitişik yazılır.

Örnekler:

“Toplantıya sen de katılacaksın.” (“de” bağlacı cümleden çıkarıldığında anlamın değiştiği görülse bile bozulmadığı anlaşılır. Bu nedenle ayrı yazılır.)

“Kalemim sende kalmış.” (“-de”yi cümleden çıkardığımızda anlamın bozulduğunu görürüz. Bu nedenle bitişik yazılır.

5) “ki”lerin Yazımı

“-ler” çoğul ekiyle okunmaya uygunsa -bazı istisnalar hariç- ektir, bitişik yazılır; değilse bağlaçtır, ayrı yazılır ve vurgulu okunmaya uygundur.

Örnek: “Çatıdaki kuş güzeldi.” örneğinde “-ki” ekinden sonra “-ler” çoğul ekini getirip sözcüğün anlamında bozulma olup olmadığına bakarız. Zaten “çatıdakiler” sözcüğü de anlamlı olduğu için “ki” ektir, bitişik yazılır.

Örnekler:

“Bizimki yine kızmış.” (“Bizimkiler” anlamlı olduğu için ektir, bitişik yazılır.)

“Okudum ki anladım.” (“Okudumkiler” anlamlı değil. Bu nedenle “ki” bağlaçtır, ayrı yazılır.)

Önemli Yöntem: Çoğul ekiyle denerken cümleyi baştan sonra değil eklendiği sözcükle okumanız gerekir.

İstisna: Açıklamada da bazı istisnaların bu kuralın dışında olduğunu yazmıştık. Bunlar: Sanki, illaki, mademki, belki, oysaki, halbuki, çünkü, meğerki (simbohçam) bağlaçlarıdır. Bunlar kalıplaştığı için bitişik yazılır.

6) “mi”lerin Yazımı

Olumsuzluk eki olan “mi”ler bitişik yazılır, soru edatı olanlar ise ayrı yazılır.

Örnek: Geliyor musun, çalışmıyor muyuz?

7) Pekiştirmelerin Yazımı

Pekiştirme sıfatları her zaman bitişik yazılır.

Örnekler: bembeyaz, simsiyah, tertemiz, sapasağlam, sırılsıklam…

8) İkilemelerin Yazımı

İkilemeler her zaman ayrı yazılır, arada herhangi bir noktalama işareti kullanılmaz.

Örnekler: az çok, gece gündüz, irili ufaklı, ses seda, ışıl ışıl, mırın kırın…

Yorum yapın