8. Sınıf Noktalama İşaretleri Konu Anlatımı

Hepimiz gün içinde duygu ve düşüncelerimizi yazılı olarak ifade ederken noktalama işaretlerini kullanırız ancak her birinin ayrı ayrı kuralı olduğunu, hangi şartlarda hangisinin getirilmesi gerektiğini bazılarımız gözden kaçırır. Bu konuyu sadece sınavlara hazırlanmak için değil, dilimizi daha etkin kullanmak için de iyi öğrenmemiz gerekir. İşte, 8. sınıf noktalama işaretleri konu anlatımı:

8. Sınıf Noktalama İşaretleri Konu Anlatımı

8. sınıf noktalama işaretleri konusunun ilki ve en sık karşılaştığımız alt başlıklardan biri de noktadır.

Nokta ( . )

Anlamca bitmiş cümlelerin sonunda kullanırız.

Örnek: Kitap yazmak için sakin bir ortam arıyorum ancak gürültü peşimi bırakmıyor.

Rakamlarla yazdığımız tarihlerde gün, ay ve yılın arasında kullanırız.

Örnek: 07.11.2024’te toplantımız var o yüzden o gün başka yere söz vermeyin.

Not: Noktanın dışında eğik çizgi (/) de kullanırız. Daha sonra tekrar değineceğiz.

Saat ve dakika arasında sadece nokta kullanırız.

Örnek: Deneme sınavı 09.30’da başlayacak ancak sınıflar müsait değil.

Bazı kısaltmalarda kullanırız.

Örnekler: Prof. (profesör), İst. (İstanbul), Cad. (cadde)…

NOT: Kısaltmalar büyük harflerle yapılmışsa (TDK, TRT…) nokta gelmez ancak Türkiye Cumhuriyeti’nin kısaltması T.C. için nokta kullanırız.

Sıra sayısı görevi için (-ıncı, -inci eki yerine) kullanırız.

Örnekler: 3. yarışmacı, 20. yüzyıl, 6. kat…

Bibliyografik künyelerde (kaynakça) maddelerin sonunda kullanırız.

Örnek: GÖKTÜRK Akşit, Sözün Ötesi, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2002.

Dört rakamdan fazla sayılarda her üç rakamdan sonra kullanırız.

Örnek: Tarsus’un 2014 yılı nüfusu 323.961’dir.

Genel ağ (internet) ya da elektronik posta adreslerinde kullanırız.

Örnekler:

www.pratikcalisma.com

destek.pratikcalisma@gmail.com

Matematikte çarpma işlemi olarak kullanırız.

Örnek: 7.5 = 35

Uyarı: 8. sınıf noktalama işaretleri konusunun ikinci alt başlığı virgül karşınıza sıklıkla çıkmaktadır. Noktalı virgülle arasındaki farkı öğrenciler bazen karıştırabiliyor o yüzden aşağıdaki maddeleri dikkatle okumanız gerekir.

Virgül ( , )

Eş görevli sözcük veya söz öbeklerinin arasında kullanırız.

Örnekler:

Sıradan insanların aşklarını, ilişkilerini hatta umutlarını anlatıyor.

Raflarda yer alan şiir, öykü ve romanları bir süreliğine kolilere yerleştirdi.

Bu kitabı okuyan, anlayan ve yorumlayan birinin sınavda kötü bir puan alması imkânsız.

Sıralı cümleleri ayırmada kullanırız.

Örnekler:

Romanımı gözden geçirir, bir şeyler eklemem gerekirse uğraşırım.

O gün ne aradıysan evi çok dağıtmışsın, ev sanki pazara dönmüş.

Uyudum, kalktım ancak kendime gelemedim.

Hitap bildiren sözcüklerden sonra kullanırız.

Örnekler:

Değerli Arkadaşım, ne demek istediğini yeterince anlayabilirsem sana yardımcı olabilirim.

Çocuklar, burada bulunmamızdaki amacımız çalışmaları bir an önce bitirmektir.

Uzun cümlelerde yüklemden uzak duran özneden sonra kullanırız.

Örnekler:

Eleştirmen, sözü edilen yazarın bu eseri üzerine değerlendirmelerde bulundu.

Adam, sera poşetlerini toplayıp deponun girişine bıraktı.

Ara sözlerin başında ve sonunda kullanırız.

Örnekler:

Yarın Ankara’ya, başkente, gideceğim.

Bu olaydan sonra, sen de göreceksin, gelişmeler daha farklı olacak.

Not: Ara sözlerin başında ve sonunda kısa çizgi de kullanırız. Bu konuyu daha sonra işleyeceğiz.

Tırnağın kullanılmadığı alıntı cümlelerinin sonunda kullanırız.

Örnek:

Yarınki toplantıya mutlaka yetişeceğim, dedi.

Konuşma çizgisiyle aktarılan cümlelerin öncesinde ve sonrasında kullanırız.

Örnek:

Ağır adımlarla içeri girip,

− Burada bir saniye bile duramam, dedi.

Anlam karışıklığını önlemede kullanırız.

Örnekler:

O, bahçe duvarını iyi boyayamadı. (Bahçe duvarını iyi boyayamayan kişi işaret yoluyla belirtilmiştir.)

O bahçe duvarını iyi boyayamadı. (Kişi hangi bahçe duvarını iyi boyayamadığı işaret yoluyla belirtilmiştir.)

Yaşlı, sokak satıcısını yanına çağırdı. (Yaşlı insanın sokak satıcısını çağırdığını anlarız.)

Küçük simitçiye doğru koştu. (Simitçinin küçük biri olduğunu anlarız.)

Onay, kabul veya ret bildiren sözcüklerden sonra kullanırız.

Örnekler:

Tamam, istediğin gibi olsun ancak bana biraz zaman ver.

Hayhay, toplantıya katılacağım hatta bir konuşma yapacağım.

Hayır, beni dinlemediğin için gelmeyeceksin.

Bibliyografik künyelerde (kaynakça) maddeler arasında kullanırız.

Örnek: GÖKTÜRK Akşit, Sözün Ötesi, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2002.

Anlatımı kuvvetlendirmek için tekrarlanan sözcükler arasında kullanırız.

Örnek: Oraya asla, asla, asla gitmeyeceksin.

Kesir ile tam sayıları ayırmada kullanırız.

Örnek: Tutulan balığın boyu 2,4 metreydi.

Not: Bir cümlede zarf fiil veya şart eki tekse sonrasında virgül kullanmayız fakat bunlar birden çoksa tıpkı eş görevli sözcüklerdeki gibi aralarda virgül kullanırız.

Örnekler:

Konuyu tekrar ederek çalışmalısın.

Konuyu tekrar ederek, test çözerek çalışmalısın. (Birden fazla zarf fiil olduğu için virgül kullanırız.)

Olduğun yerde durursan başarı gelmez.

Olduğun yerde durursan, başkalarından yardım beklersen başarı gelmez. (Birden fazla şart eki sıralandığı için virgül kullanırız.)

Noktalı Virgül ( ; )

Kendinden önce ve sonra gelen, virgüllerle ayrılmış tür ya da takımları ayırmak için kullanırız.

Örnek: Sebzelerden lahana, brokoli, marul; meyvelerden de elma, portakal ve ayva aldım.

Not: Kendinden önce ve sonra virgüllerle ayrılmış sıralı cümlelerin arasında da kullanırız.

Örnek: At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.

Öznenin diğer ögelerle karıştırılmasını engellemek için kullanırız.

Örnek:

Hasan; Pelin, Tahir ve Ömer’i çağırdı.

Not: Bu cümlede Hasan, çağıran kişi olduğu için sonrasında noktalı virgül gelir. Diğerleri gibi o da çağrılsaydı o zaman virgül gelirdi.

Uyarı: Noktalama İşaretleri konusunda bazen noktalı virgül ile iki nokta karıştırılabiliyor. Bu nedenle aşağıdaki maddeleri dikkatle okumak gerekir.

İki Nokta ( : )

Verilecek örneklerin başında kullanırız.

Örnekler:

Doğum günü partisine katılanlar: Cemal, Pınar, Ezgi, Gökhan…

Bahçenize soğuğa dayanıklı ağaçlardan dikebilirsiniz: erik, armut, ceviz, elma…

Açıklama cümlelerinin başında kullanırız.

Örnekler:

Başarının gerçekleşmesi için iki önemli şart vardır: Planlı çalışmak ve sabırlı olmaktır.

Hayatta her zaman şu görüşü benimsemişimdir: Hiç kimse başarı merdivenini elleri cebinde tırmanmamıştır. (J. Keth Moorhead)

Konuşma cümlelerinden önce kullanırız.

Örnek:

Aysel Hanım: “Yıllardır bu mahallede oturuyorum, hiç bu kadar inşaat görmedim.”

Örnek:

Rıfkı Bey:

− Ağları toplayıp tekneye bıraktım.

Hakan Bey:

− Tamam, o zaman gidelim.

Genel ağ (internet) adreslerinde kullanırız.

Örnek: https://www.pratikcalisma.com

Bölme işleminde kullanırız.

Örnek: 45 : 9 = 5

Üç Nokta ( … )

Eksik kalmış cümlelerde kullanırız. Genellikle yüklemsiz cümlelerde olur.

Örnekler:

Hiç ummadığı bir anda elektrik kesilince

Tabağında birkaç portakal ile bir dilim elma

Olaylar bu şekilde gerçekleşirse

Verilen örneklerin devamı olduğunu belirtmek için kullanırız.

Örnek:

Mersin’de birçok tarihi veya turistik yer görmek mümkün: Kanlı Divane, Kız Kalesi, Silifke Kalesi

Alıntı yapılan bir metinde başta, ortada ya da sonda yazıların olduğunu belirtmek için kullanırız.

Örnek:

Eleştiri kitapları günümüzde ilgi görmesine rağmen yeni bir eleştiri dergisi çıkarmanın riskli olduğunu söylerler. Evet, bu doğru bir kanıdır. Hatta günümüzde edebiyatın her alanında böyle bir problemle karşılaşabiliyoruz ancak bu tür girişimler edebiyatımız açısından da zaruridir.

Örnek:

Hangi alanda ilerleyecekseniz o alanda en iyi duruma gelmeniz gerekir. Zira rekabetin arttığı şu dünyada dünkü halinizle aynı olmanız, yerinizde saymanız demektir

Okuyucuya bırakmak için veya gizemli olsun diye söylenmeyen durumlarda kullanırız.

Örnek:

Bavulları arabaya yerleştirip B’ya doğru yol aldı.

Karşılıklı konuşmalarda eksik bırakılan veya yeterli olmayan cevaplarda kullanırız.

Örnek:

– Elindeki çantada ne var?

– Hiç

– Niçin söylemiyorsun?

Soru İşareti ( ? )

Soru anlamı taşıyan cümlelerin sonunda kullanırız.

Örnek:

Sizinle en son hangi konuda tartıştık?

Tarihi ya da yeri belli olmayan durumlarda kullanırız.

Örnek: Yunus Emre (1240?–1341) edebiyatımızın en büyük şairlerindendir.

Ünlem İşareti ( ! )

Duygu (korkma, şaşırma, heyecan, kızma…) bildiren cümlelerde kullanırız.

Örnekler:

Sen haddini aşıyorsun ama!

Eyvah! Kaza sesi geldi.

Tüh, otobüsü kaçırdık!

Not: Yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi ünlem işaretini ünlem sözcüklerinden sonra veya cümle sonunda kullanırız. Yani her iki kullanım şekli de doğrudur. Burada dikkat etmemiz gereken asıl konu, ünlem işaretinden sonra sözcüğün büyük harfle başlamasıdır.

Seslenme ya da hitap bildiren sözlerden sonra ya da bu sözlerin bulunduğu cümlenin sonunda kullanırız.

Örnekler:

Arkadaşım, sana ne diyorsam onu yap!

Arkadaşım! Sana ne diyorsam onu yap.

Alay etme, küçümseme anlamı vermek için parantez içinde kullanırız.

Örnek: Sınıfın en düşünceli(!) öğrencisi olduğunu iddia ediyor.

Kısa Çizgi ( – )

Bir satıra sığmayan kelimeyi bölmek için kullanırız.

Örnek:

Onun çalışma

larını gördüm.

İki sözcük ya da sayı arasında ilgi olduğunu göstermek, bu bunların “ile”, “ve” gibi anlamlar kazanmasını sağlamak amacıyla kullanırız.

Örnekler:

Mersin Adana yolunda bakım çalışması varmış.

Türkçeİngilizce sözlüğünden yararlandık.

Ara sözlerin başında ve sonunda kullanırız.

Örnek:

Öğretmen Cemal’i sınıf başkanını yanına çağırdı.

Not: Ara sözlerin başında ve sonunda virgülün de kullanılabileceğini daha önce anlattık.

Sözcükleri ek ve köklerine ayırmak için kullanırız.

Örnekler: Koştukça, bakımsızlıktan, susadı…

Eklerin başında kullanırız.

Örnekler

İsim Fiil Ekleri: -ma, -ış, -mak

Çoğul Eki: lar / ler

Sözcükleri hecelerine ayırmak için kullanırız.

Örnek: Öğretmenliğimiz…

Fiil sözcüklerinin sonunda, mastar eki yerine kullanırız.

Örnekler: sus, at, koş, saç

Not: Bu sayede biri isim öteki fiil olan sesteş sözcüklerden hangisinin fiil olduğunu anlamak mümkün.

Bir sayıya eksi (negatif) değerini vermek için kullanırız.

Örnek: Hava sıcaklığı 4’tü.

Çıkarma işleminde kullanırız.

Örnek: 1813=5

Uzun Çizgi (Konuşma Çizgisi ) ( – )

Satır başlarında bulunan konuşma cümlelerinden önce kullanırız.

Örnek:

Nermin Hanım:

Saat kaçta hareket edeceğiz?

Şoför:

Son bir yolcu daha gelsin, kalkacağız.

Tırnak İşareti ( “ ” )

Alıntı cümlelerinde kullanırız.

Örnek: Albert Einstein’ın Ön yargıları parçalamak, atomu parçalamaktan zordur. sözü ön yargılarımızdan kurtulmamızın ne kadar zor olduğunu ortaya koymaktadır.

Eser isimlerinde (roman, öykü, şiir, deneme, makale…) kullanırız.

Örnek: Yazar Dokuzuncu Hariciye Koğuşunda kemik hastalığına yakalanan bir gencin yaşadığı sıkıntı ve mücadelesini başarılı bir şekilde ele almış o yüzden bu romanı arkadaşımın okumasını istedim.

Not: Yukarıdaki cümlede gördüğünüz gibi tırnak işaretinden sonra gelen eki kesme işaretiyle ayırmayız.

Bir sözcüğü özel olarak vurgulamak istediğimizde kullanırız.

Örnek: İnsanı harekete geçirmede ve başarıya odaklandırmada azim en önemli etkenlerden biridir o yüzden içinizdeki azmin tükenmesine izin vermeyin.

8. Sınıf Noktalama İşaretleri – Tek Tırnak İşareti ( ‘ ’ )

İki tırnak işareti içi içe geçtiğinde içtekini tek tırnak olarak kullanırız.

Örnek:

Babam: “Sorunların çözümünde sabır en iyi anahtardır.” der.

8. Sınıf Noktalama İşaretleri – Eğik Çizgi ( / )

Rakamla yazdığımız tarihlerde gün, ay ve yılı ayırmak için kullanırız.

Örnek: 07/01/2016

Adreslerde apartman numarası ile daire numarası arasında kullanırız.

Örnek:

Lale Sokağı No: 17 / 12

Not: Yukarıdaki örnekte ilki apartman numarası, ikincisi daire numarasıdır.

Şiirin dizeleri düzyazı şeklinde yan yana yazıldığında dizeler arasında kullanırız.

Örnek: Aramızı kesti dumanlı dağlar / Tepesinden aşan yollar yücedir. (Aşık Veysel ŞATIROĞLU)

Eklerin değişimlerini göstermek için kullanırız.

Örnek: -lar/ler çoğul eki

Genel ağ (internet) adreslerinde kullanırız.

Örnek: https://www.pratikcalisma.com

Bölme işleminde kullanırız.

Örnek: 15 / 5 = 3

8. Sınıf Noktalama İşaretleri – Yay Ayraç (Parantez) ( )

Tiyatro metinlerinde kişilerin konuşmalarının haricinde yaptıklarını belirten yazılarda kullanırız.

Örnek: Bakkal − (Dolaptan çıkardığı üç yumurtayı kâğıda sarar) ekmek daha gelmedi ancak gelirse seni ararım.

Cümle dışında olup bağlı bulunduğu cümlenin anlamını etkilemek için kullanırız.

Örnek: Yanımıza yaklaşıp arkadaşı (Arkadaş demeye bin şahit ister.) olduğunu söyledi.

Söylenen bir sözün kime ait olduğunu belirtmek için kullanırız.

Örnek: Bir insanın zekâsı verdiği cevaplardan değil, soracağı sorulardan anlaşılır.

(Albert Einstein)

Yabancı sözcüklerin okunuşlarını göstermek için kullanırız.

Örnek: Shakespeare (Şekspir), Victor Hugo (Viktor Ügo)

8. Sınıf Noktalama İşaretleri – Köşeli Ayraç ( [ ] )

İki yay ayraç, iç içe geçtiğinde dıştaki köşeli ayraca dönüşür.

Örnek: Bir insanın zekâsı verdiği cevaplardan değil, soracağı sorulardan anlaşılır. [Albert Einstein (1879-1955)]

8. Sınıf Noktalama İşaretleri – Kesme İşareti ( ‘ )

Özel isimlere gelen çekim eklerini (hal, iyelik ve bildirme ekleri) ayırmak için kullanırız.

Örnekler:

Birkaç saat yolculuktan sonra Ankaraya vardık.

Silifke Kalesine çıktık.

Not: Özel isimlere gelen yapım eki ve sonra gelen çekim eklerini kesme işaretiyle ayırmayız.

Örnekler: Mersinliye, Türkçemiz…

Büyük harfle yapılmış kısaltmalara gelen eklerin başında kullanırız.

Örnek: Şiddetli fırtına THYde birkaç seferin iptaline neden oldu.

Dikkat: Kurum ve kuruluş isimlerinin kısaltmasına gelen ekleri kesme işaretiyle ayırırız ancak açılımlarına gelen ekleri kesmeyle ayırmayız.

Örnek: Türk Dil Kurumunun internet sitesinden sözcüklerin yazımına baktım ancak söylediklerini bulamadım.

Belli bir tarih bildiren gün ve ay isimlerinden sonra gelen ekler kesme işaretiyle ayırırız.

Örnek: 8 Ocakta yazılıyız.

Rakamlardan sonra gelen ekleri ayırmak için kullanırız.

Örnek: Yarın saat 09.30da sınavım var o yüzden akşam erken uyumam gerekir.

Ek ya da harfe getirilen ekleri ayırmak için kullanırız.

Örnek: Ansiklopedilerden adan kye kadar olanları üst rafa, lden zye kadar olanları ise alt rafa yerleştirdik.

Kişi adlarından sonra gelen saygı ve ünvan gibi sözcükler çekim eki aldığında kesme işaretiyle ayırırız.

Örnek: Cemil Beyin de desteğiyle şirketimiz kendini toparladı hatta kâr sağlamaya başladı.

Hece ölçüsünün uyumunu sağlamak amacıyla bir şiirin dizesinde ünlü harfin düştüğünü belirtmek için kullanırız.

Örnekler:

Bir ok attım karlı dağın ardına,

Düştü mola sevdiğimin yurduna?

(Karacaoğlan)

8. sınıf noktalama işaretleri konusunun son alt başlığı da denden işaretidir ancak sorularda fazla çıkmasa da dikkatle okumanızı öneririm.

8. Sınıf Noktalama İşaretleriDenden İşareti ( ” )

Denden işaretinin kullanımı hakkında şu yazı var: "Alt alta yazılmış maddelerden üstteki sözcüğün aynısı olduğunu belirtmek için kullanırız. Örnek: Türkçe tarama sınavında konu dağılımı şu şekildedir:
1. Sözcükte Anlam 3 soru
2. Cümlede “ 5 “...

8. Sınıf Noktalama İşaretleri ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Vah vah çok üzüldüm hangi noktalama işareti gelir?

Bu ifadeyi iki türlü yazmak mümkün:
1. Vah vah, çok üzüldüm!
2. Vah vah! Çok üzüldüm.

Eyvah sonuna hangi noktalama işareti gelir?

Şu iki kullanım da uygundur:
1. Eyvah, kaza oldu!
2. Eyvah! Kaza oldu.

Yaşasın geziye gidiyoruz sonuna hangi noktalama işareti gelir?

Şu iki kullanımdan bahsetmek mümkün:
Yaşasın! Geziye gidiyoruz.
Yaşasın, geziye gidiyoruz!

Üç nokta ne anlama gelir?

Bir sözcüğün başında veya sonunda tamamlanmamış ifadelerin olduğunu bildirir.

Yıllar arasında hangi noktalama işareti kullanılır?

Yıllar arasında “ve, ile” gibi anlamlar bildiren kısa çizgi kullanılır. Örneğin 2010-2024

Özel isimden sonra hangi noktalama işareti gelir?

Özel isimlere gelen çekim ekleri kesme ( ‘ ) işaretiyle ayrılır.

Açıklamadan önce hangi noktalama işareti kullanılır?

Açıklama bildiren cümleden önce iki nokta kullanılır.

Yan yana 2 nokta ne anlama gelir?

Öncesinde

Bu notu indirmek için tıklayınız.

“8. Sınıf Noktalama İşaretleri Konu Anlatımı” üzerine bir yorum

Yorum yapın