Anlamına Göre Atasözleri – 3. Bölüm

Atasözleri verdiği mesaja göre farklı konulara ayrılır. Sizler için bazı mesajları veren atasözlerini derledim. 3. Bölümünü hazırladığım bu sayfada bazı atasözlerini anlamlarıyla yazdım. İşte, “Anlamına göre Atasözleri – 3” ve açıklamaları:

Anlamına Göre Atasözleri – 3

Beklenmeyen Durumlarda Kullanılan Atasözü

Bir kişinin beklemediği durumlarda, kendisi için olumlu veya olumsuz sonuçlanan durumlarda kullanabileceği atasözü:

Akla gelmeyen başa gelir: Kişi beklemediği bir durum veya olayla karşılaşabilir.

Kıskançlık veya İftira Anlamı Bildiren Atasözleri

Al elmaya taş atan çok olur: Değerli ya da güzel olan bir şeyi rahatsız edecek kişi çok olur.

Meyveli ağacı taşlarlar: Kendini geliştirmiş, topluma faydası olan insanlara zarar vermek isteyen olur.

İhtiyaç Duyulan Bir Eşyanın Değerinin Artığını Vurgulayan Atasözleri

Aş taşınca kepçeye paha olmaz: Acil durumlarda ihtiyaç duyulan bir eşyanın değeri fazla olur.

Abanın kadri yağmurda bilinir: Bir eşyanın değeri ona ihtiyaç duyulduğunda anlaşılır.

Buğday başak verince orak pahaya çıkar: İhtiyaç duyulan bir araç gerecin değeri artar.

Kişiye İki Ayrı Seçenek Sunan, Tercihi Kişiye Bırakan Atasözü

Genellikle kişiye iki ayrı seçenek sunulur. Tercih belli olsa da seçenekler üzerinden kişiye uyarı yapılır ya da öğüt verilir. İşte, o atasözü:

Aklınla rezil olursun, aklınla vezir olursun: Akıllı ve mantıklı olan saygı görür, teri olan kişi itibar görmez.

Bencillikle ilgili Atasözü, Egoist İnsanları Eleştirmek için Kullanılan Atasözü

Kültürümüzde yardımlaşma ve dayanışmanın önemli bir yeri vardır. Yalnızca kendini düşünen, başkalarını umursamayan insanlar genellikle eleştirilir. Bu eleştiri atasözlerinde de yer edinmiştir. İşte, bencil insanlar için söylenen o atasözü:

Bana dokunmayan yılan bin yaşasın: Başkasına kötülük etse de kendine zararı dokunmayan kişiye tepki göstermez.

Bir İş veya Durumda Baştaki Kişilerin Sorumlu Olduğunu Bildiren Atasözleri

Balık baştan kokar: Hata, aksaklık ya da kötü bir iş asıl sorumlu olandan kaynaklanır.

Baş nereye giderse ayak da oraya gider: Bir işte yönetici ne yaparsa onun sorumlu olduğu kişiler de o yönde ilerler.

Nankörlükle ile ilgili Atasözleri Neler? İyilikbilmez İnsanlara Söylenen Atasözleri

Baba oğluna bir bağ bağışlamış, oğul babaya bir salkım üzüm vermemiş: Babalar çocukları için her türlü sıkıntıya dayanırken, fedakârlık gösterirken çocuklar babaları için aynı özveride bulunmaz.

Besle kargayı, oysun gözünü: Yapılan bir iyiliğe karşı nankörlük eden, iyilikbilmez.

Besledik büyüttük danayı, şimdi tanımaz oldu anayı: Birini büyüten, yetiştiren ya da onun için emek harcayan birine yapılan nankörlük için söylenir.

Bir baba dokuz evladı besler, dokuz evlat bir babayı beslemez: Bir baba, çocuğu fazla olsa da onlara elinden geldiğince bakar ancak yaşlandığında her çocuk babasına bakılmasını kardeşinden bekler.

Sıkıntı ya da Kötü Bir Olayı Ancak Yaşayan Bilir, Anlamındaki Atasözleri

Ateş düştüğü yeri yakar: Kötü bir olay veya felaket, ancak onu yaşayanı derinden üzer; diğerleri o kadar etkilenmez.

Başa gelmeyince bilinmez: Sıkıntılı veya felaket bir durumla karşılaşmayan kişi yaşanılan bu durumun ne kadar kötü olduğunu anlayamaz.

El elin nesine, gülerek gider yasına: Birinin yaşadığı sıkıntı, başkasını ilgilendirmez.

Dert, çekene göredir: Bir sıkıntının boyutu, onu yaşayanın hissettikleriyle anlaşılır.

Sorunlarına Başkalarının Gereken Önemi Vermeyeceğini Vurgulayan Atasözleri

El elin eşeğini türkü çağırarak arar: Birinin sorunlarına başkaları gereken önemi vermez, kişinin yaşadığı sıkıntıyı onun kadar hissetmez.

El elin eşeğini yırlaya yırlaya, kendi eşeğini terleye terleye arar: Kişinin yaşadığı sıkıntıya başkaları onun kadar önem vermez, sıkıntıyı derinden hissetmez.

Emanet eşeğin yuları gevşek olur: Bir eşya ya da aracı emanet olarak alan kişi, o şeye sahibi kadar önem vermez.

Emanete hıyanet olmaz: Bir eşya ya da aracı emanet olarak alan kişi o şeyi dikkatle korumalı, aldığı gibi teslim etmeli.

Bilinen Bir Şeyin Gizlenemeyeceğini Bildiren Atasözleri

Görünen köy kılavuz istemez: Bazı olay veya durumlar vardır ki saklanmaya çalışılsa da başarılı olunamaz.

Güneş balçıkla sıvanmaz: Bilinen bir gerçek iftira veya yalanlamayla üzeri örtülemez.

Açgözlü İnsanlara Söylenen Atasözü

Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur: Hırslarına yenik düşen açgözlü insanlar, küçük çıkarları için bile kendilerini tehlikeye atarlar.

Bir İşi Birden Fazla Kişinin Yönetemeyeceğini Vurgulayan Atasözleri

Bir çöplükte iki horoz ötme: İki kişi bir iş veya yerde yönetici olursa sorun yaşanır.

Çatal kazık yere batmaz: Birden fazla kişinin sözünün geçtiği bir işte çalışmalar istenilen düzeyde olmaz.

Dokuz at bir kazığa bağlanmaz: Bir işe, baskın kişiliği olanlar ya da bilinen kişiler getirildiğinde orada işlerin sağlıklı yürütüldüğü söylenemez. Çünkü anlaşmazlık ve çatışma çıkar.

İki aslan bir posta sığmaz: Bir yerde iki kişi yönetici olamaz çünkü işlerin yürütülmesinde aksaklıklar ortaya çıkar.

İki kaptan bir gemiyi batırır: Önemli bir görevde iki kişi bulunursa orada işler sağlıklı yürümez.

Alışverişte Dostluğun Olmadığını Bildiren Atasözleri

Dost ile ye, iç, alışveriş etme: Alışveriş esnasında iki taraf da çıkarına uygun davranacağı için dostlar arasında yapılan alışveriş dostluğu olumsuz etkileyebilir.

Dostluk başka, alışveriş başka: Alışveriş sırasında dostluğun yerini çıkar ilişkisi alır. Çünkü her iki taraf kendi kazancını düşünür.

Başkasının Yardımı veya Emanet Araç Gereçle Başarılı Olunmaz, Anlamındaki Atasözleri

Eğreti Ata Binen Tez İner: Bir işi başkasının araç gereciyle yapan kişi, bunu kısa sürede sahibine geri verir.

El kazanı ile aş kaynamaz: Kişi, başkasının desteğiyle önemli bir iş başaramaz.

Taşıma su ile değirmen dönmez: Bir iş için gerekli olan gayret gösterilmedikçe başkasından gelecek küçük desteklerle o işte başarı sağlanamaz.

Tırnağın varsa başını kaşı: Bir iş yapacaksan kimseden yardım bekleme, kendi işini kendin yap.

Soru Anlamındaki Atasözleri

Soru anlamı taşıyan ancak doğrudan cevap beklemeyen bu tür atasözlerinde genellikle cevap bellidir ve bir durumu vurgulamak için kullanırız. İşte, soru anlamı taşıyan o atasözleri:

Erkek arslan arslan da dişi arslan arslan değil mi: Güçlü olmak sadece erkeklere özgü değildir.

Görgülü kuşlar gördüğünü işler, görmedik kuşlar ne görsün ki ne işler: Kişi aldığı eğitim ve terbiye oranında davranışta bulunur.

Hangi dağda kurt öldü: Bazı insanlar vardır ki hiçbir zaman bize yardım etmez hatta bizi düşünmez. İşte, bu insanlara karşı şaşırma veya sitem anlamı bildiren bu atasözü kullanılır.

Affetmekle ilgili Atasözleri

Anlayışımıza ve inancımıza göre affetmek büyük bir erdemdir. Bu yolla karşıdaki kişiye en iyi cevabı vermiş oluruz. Ayrıca içimizdeki kızgınlığı ve kini bitirip bunların bize zarar vermesini de engelleriz. Peki, o zaman affetmekle ilgili atasözleri örnekleri nelerdir? İşte, o örnekler ve anlamları:

Aman diyene kılıç kalkmaz: Birinin gücünü ya da üstünlüğünü kabul eden, adaletine güvenen kişiye kötülük yapılmaz.

Eğilen baş kesilmez: Hatasını anlayıp özür dileyen kişiye kötülük yapılmaz, ceza verilmez.

İnsan beşer, kuldur şaşar: İnsanın ara sıra hata yapması normaldir, bu konuda anlayışlı olmak gerekir.

İş amana binince kavga uzamaz: Kavga sırasında taraflardan biri, diğerinin üstünlüğünü kabul edip boyun eğince kavga devam etmez.

Biriktirmek veya Tutumlu Olmakla ilgili Atasözleri

Küçüklüğünüzden beri birikimle ilgili pek çok söz duymuşsunuzdur. Elinize para geçtiğinde biriktirmeniz veya önemsiz bir eşyanız olsa bile atmayıp saklamanız gerektiğini vurgulayan cümleler duyarsınız. Bunlar genellikle biriktirmek veya tutumlu olmakla ilgili atasözleri ya da özdeyişlerdir. Peki, o zaman biriktirmek veya tutumlu olmakla ilgili atasözleri nelerdir? İşte, o atasözleri:

Sakla samanı gelir zamanı: Önemsiz ya da küçük görünen bir şeyi bile saklamak gerekir çünkü ona çok ihtiyacımızın olduğu bir an gelebilir.

Damlaya damlaya göl olur: Değersiz ya da küçük görülen şeyler, birikerek bolluk ve zenginlik haline dönüşebilir.

Dam dolusu tükenmiş, damlayan tükenmemiş: Elde bulunan bir şey ne kadar fazla olursa olsun ufak ufak gelen birikimden daha iyi olamaz.

Gündüzün mum yakan geceleyin bulamaz: Bir şey gereksiz yere tüketilirse ihtiyaç olunan anda bulunamaz.

İşlerin Gündüz Yapılması Gerektiğini Vurgulayan Atasözleri

Günümüzde birçok kişi ne kadar sağlıklı ve verimli olur bilinmez, akşam hatta geceleyin işlerini yapar ancak bunun verimli ve sağlıklı olmayacağını bildiren görüşler var. Bu mesajları atasözlerinde de görmek mümkün. Akşam veya gece değil, günüz çalışılması gerektiğini vurgulayan o atasözleri:

Akşamın hayrından sabahın şerri iyidir: İşinizi akşam ya da gece karanlığında yapmayın, sabahın ve aydınlığın olduğu zamanda yapın.

Gece gözü, kör gözü: Gece, iş yapmak için uygun bir zaman değildir.

Gece işi, körler işi: Gece yapılan işten başarı beklenmez.

Sahip Olduklarının Değerli Olduğunu Bildiren Atasözleri

Bir insan sahip olduğu kazanç, eşya veya aracın değerini bilmediği durumlar olabilir hatta o an elinde olmasa bile onun hayalini kurabilir. Bu durumu eleştiren, kişiye öğüt veren atasözleri dilimizde var. İşte, o atasözleri:

Bugünkü tavuk yarınki kazdan iyidir: Kişinin elindeki kazancı, olmayan veya gelecekte olabilecek daha iyi kazançtan önemlidir. O yüzden elindeki kazancın kıymetini iyi bilmeli.

Baskıdaki altından askıdaki salkım yeğdir: Değeri düşük ama her an kullanabileceği kadar yakın olan araç veya eşya, değerli olan ama kullanılmayandan daha önemli veya iyidir.

Danışmanın Önemini Bildiren Atasözleri

Bir insan ne kadar çok bilirse bilsin eksikliği veya ondan daha iyi bilen biri olabilir. Bu yüzden bir işi yapmadan önce, bir durumla karşılaştığında senden daha iyi bilenlere danışıp karar vermelisin. Peki, o zaman danışmanın önemini bildiren atasözleri neler? İşte, bu konuda mesaj veren o atasözleri ve anlamları:

Akıl akıldan üstündür: Birinin düşünemediği veya aklına gelmeyen çözüm yolunu başkası düşünebilir, bulabilir. O yüzden içinden çıkamadığımız bazı sorunlar için başkalarına danışmak gerekir.

Bin bilsen de bir bilene danış: Ne kadar çok bilsen de senden daha iyi bilen biri olabilir, onun fikrini almalısın.

Danışan dağları aşmış, danışmayan düz yolda şaşmış: Bir konuda tecrübeli kişilerin fikrini alan, zor olsa da işin üstesinden gelebilir ancak başkalarına danışmayan basit bir konuda bile zorluklar yaşayabilir.


Anlamına göre Atasözleri-2 PDF biçiminde indirmek için tıklayınız.

Yorum yapın