Dolaylama Nedir?

Tek sözcükle ifade edeceğimiz bir ismi birden fazla isimle ifade etmektir. Anlatımın etkisini artırmak için kullanırız ayrıca şöhret, benzetme ya da toplum tarafından kabul görme anlamı vardır.

Dolaylama Örnekleri

Ulu önder (Atatürk)

Ana vatan (Türkiye)

Yavru vatan (Kıbrıs)

Baba ocağı (ev)

Ege’nin incisi (İzmir)

On bir ayın sultanı (Ramazan)

Beyaz cam (televizyon)

Dünyanın tepesi (Everest)

Bacasız sanayi (turizm)

Beyaz perde (sinema)

Yedinci sanat (sinema)

Ölüm meleği (Azrail)

Kara elmas (kömür)

Türkiye’nin kalbi (Ankara)

Yedi tepeli şehir (İstanbul)

Tahta at (tabut)

Peygamberler şehri (Şanlıurfa)

Ormanlar kralı (aslan)

Kara kartal (Beşiktaş)

Sarı kanarya (Fenerbahçe)

Avrupa fatihi (Galatasaray)

Ata sporu (güreş)

Hayat arkadaşı (eş)

Altın boynuz (Haliç)

Dolaylamanın Özellikleri

  • Şöhret, benzetme veya toplum tarafından kabul görme anlamı vardır.
  • Anlatımı güçlü ve etkili hale getirir.
  • Söz öbeği (grubu) oluşturur bu nedenle cümlenin ögelerinde bütün halde yer alır.

Dolaylamalar, Kişi ile Yer Adı veya Bunların Dışında Kullanılır.

Kişi Adı ya da Benzetme için Kullanılan Dolaylama Örnekleri:

Ulu önder (Atatürk), vatan şairi (Namık Kemal), sanat güneşi (Zeki Müren)…

Ülke, Şehir, Mekân ya da Gezegen için Kullanılan Dolaylama Örnekleri:

Ana vatan (Türkiye), yavru vatan (Kıbrıs), baba ocağı (ev), Ege’nin incisi (İzmir), peygamberler şehri (Şanlıurfa), kızıl gezegen (Mars)…

Meslek, Varlık, Sektör ya da Bunların Dışında Kullanılan Dolaylama Örnekleri:

File bekçisi (kaleci), meşin yuvarlak (top), bacasız sanayi (turizm), beyaz perde (sinema)…

Dolaylamalar Çoğunlukla İsim ya da Sıfat Tamlaması Halindedir.

İsim Tamlamasından Oluşan Dolaylama Örnekleri:

Beyaz altın (pamuk), derya kuzusu (balık), evin direği (baba), vatan borcu (askerlik)…

Sıfat Tamlamasından Oluşan Dolaylama Örnekleri:

Ulu önder (Atatürk), ana vatan (Türkiye), yavru vatan (Kıbrıs), kızıl gezegen (Mars)…


Sıkça Sorulan Sorular

Dolaylama nasıl bulunur?

Bir insan ya da varlığın nasıl olduğunu, neye benzetildiğini bildiren başka isimlerle kurulur. Bu isimlerde şan, şöhret, benzetme ya da toplum tarafından kabul görme anlamı vardır.

Dolaylama ile ad aktarması arasındaki fark nedir?

Dolaylamalarda benzetme, şöhret gibi anlamlar bulunur ancak ad aktarmasında benzetme amacı olmaz.

Dolaylama ile dolaylı anlatım arasındaki fark nedir?

Dolaylama tek sözcükle ifade edeceğimiz bir ismi birden fazla isimle ifade etmemizdir. Benzetme, şöhret gibi anlamlar vardır ancak dolaylı anlatımda birinin ifadesini değiştirerek aktarırız. Ayrıca dolaylamalar sözcük düzeyindeyken dolaylı anlatım cümle düzeyindedir.

Sanat güneşi neyin dolaylaması?

Sanat güneşi Zeki Müren için kullanılmıştır.

Dolaylama diğer adı nedir?

Dolaylamanın bilinen bir diğer adı yoktur.

İmparator dolaylama mı?

Hayır, dolaylama sayılmaz çünkü en az iki sözcükten oluşmalı.

Dolaylama tümleç nedir?

Buna aslında dolaylı tümleç ya da yer tamlayıcısı deriz. Cümlenin bir ögesidir, bu ögeyi bulmak için “nereye, nerede, nereden, kime, kimde, kimden, neye, neyde, neyden?” sorularından birini sorarız.

Dolaylı anlatım nedir?

Cümlede anlamın konusu olan “dolaylı anlatım”, birinin sözlerinin değiştirilerek aktarılmasıdır.
Örnek: “Yazılarında genellikle şehir yaşamının sıkıcılığından bahsediyor.” dedi. (doğrudan anlatım)
Örnek: Yazılarında genellikle şehir yaşamının sıkıcılığından bahsettiğini söyledi. (dolaylı anlatım)

Dolaylı anlatım ile dolaylama arasındaki fark nedir?

Dolaylı anlatım birinin sözünün değiştirilerek anlatılmasıdır ancak dolaylama bir insan, yer, ya da varlığı başka sözcüklerle ifade etmektir. Dolaylamalarda benzetme şah, şöhret, ünvan gibi anlamlar varıdır.
Örnekler:
Kendisine saygı gösterilmesi gerektiğini vurguladı. (dolaylı anlatım)
Kara elmas (dolaylama)

Ad aktarması nedir?

Bir ismin benzetme amacı olmadan başka bir isim yerine kullanılmasıdır.
Örnek: Evden izin aldım. (Ev – aile)


Bu notu indirmek için tıklayınız.

“Dolaylama Nedir?” üzerine 5 yorum

Yorum yapın