Kaynaştırma Harfleri Neler?

Sözcükleri ek ve köklerine ayırırken bazen herhangi bir yere ait olmayan “y, ş, s, n” ünsüzleriyle karşılaşırız. Bunlara kaynaştırma ünsüzü deriz. İşte, bu sayfada sizlere kaynaştırma ünsüzlerini önemli notlarla açıklayacağım:

Kaynaştırma Harfleri Neler?

Kökün dışında olan ve genellikle iki ünlü arasında kalan y, ş, s, n ünsüzleridir. Örneğin “atkı” sözcüğü ünlüyle başlayan ekleri aldığında altı çizili olan kaynaştırma ünsüzlerini (y, s) almıştır:

Atkıyı getir.

Onun atkısı güzel.

Örnekler

Arabaya

Hepsine

Tümüne

Ali’ye

Okuyalım

Çözeyim

Çantayı

Yedişer

Çalışması

Suyu

Kazaya

Ayakkabısını

Kapısı

Gelmeyen

İkişer

Ünlü ve Ünsüz Harfler Arasında Bulunan Kaynaştırma Harfleri

Bunlar genellikle ek fiil, ile sözcüğü, ya da hal ekiyle karşımıza çıkar.

Örnekler: ondan aldım, bu oyun eğlenceliydi, başarılıymış, koştuysa…

Not: Sonu “y, ş, s, n” ünsüzleriyle biten sözcüklere dikkat edelim. Bu ünsüzler kök ya da ekin içindeyse kaynaştırma ünsüzü olmaz. Aşağıdaki örneklerde altı çizili sözcükleri bu nedenle kaynaştırma saymayız.

Örnekler: uzaya, öğretmene, ormanı, kazana, kuru yemişi, sana, uzmana…

Not: Sonu ünlüyle biten sayılar üleştirme eki (-ar/-er) aldığında bu ekten önce “ş” kaynaştırma ünsüzünü alır ancak “beş, altmış, yetmiş…” gibi sözcükler “ş” ünsüzü ile bittiği bunlar kökün içinde olduğu için kaynaştırma ünsüzü olmaz.

Örnekler:

İkişer (Kaynaştırma ünsüzü)

Altışar (Kaynaştırma ünsüzü)

Yirmişer (Kaynaştırma ünsüzü)

Beşer (Kökün içinde olduğu için kaynaştırma olmaz.)

Altmışar (Kökün içinde olduğu için kaynaştırma olmaz.)

Dikkat: 2. tekil iyelik eki bazen kaynaştırma ünsüzleriyle karıştırılıyor. Mesela “Senin kazağını” tamlamasında altı çizili “n” ünsüzü iki ünlü arasında kalmış ancak iyelik eki olduğu için kaynaştırma ünsüzü olamaz. “Onun kazağını” tamlamasında “n” ünsüzü kaynaştırma ünsüzü olur.

Örnekler:

Onun kalemini (Kaynaştırma ünsüzü)

Senin kalemini (İyelik eki)

Onun anlattığını (Kaynaştırma ünsüzü)

Senin anlattığını (İyelik eki)

Not: -di, -miş, -se ek fiilleri ünlüyle biten bir sözcüğe geldiğinde bu ek fiilden hemen önce kaynaştırma ünsüzü bulunur. Bu ünsüzlerin bir yanında ünlü diğer yanında ünsüz harf olur.

Örnekler: iyiydi, neşeliyse, gittiyse, eğlenceliymiş, kabul ettiyse…

Not: “ile” sözcüğü, ünlüyle biten sözcüklere bitişik yazıldığında bu iki sözcük arasında kaynaştırma ünsüzü bulunur. (sözcük + kaynaştırma ünsüzü + ile sözcüğü)

Örnekler: Buse’yle, arabayla, gemiyle…

Dikkat: Herhangi bir ekin içinde olan “y, ş, s, n” ünsüzleri kaynaştırma sayılmaz. Aşağıdaki örneklerde altı çizili harflerin hangi ekin içinde yer aldığı yanlarında yazılı.

Örnekler:

Onun bakışı (“-ış” isim fiil ekidir.)

Görüşü önemli (Kalıcı isim yapan “-üş” eki isim fiil ekidir.)

Bronzlaşıyor (İsimden fiil yapan -laş / -leş ekinin içindedir.)

Kurultaya (İsim türeten “-tay” ekinin içindedir.)

Elbiseler katlanıyor. (Edilgen çatı haline getiren “-n” eki kaynaştırma ünsüzü olamaz.)

Öpülesi eller (Sıfat fiil yapan “-ası / -esi” eki içindedir.)


Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaştırma ünsüzleri neler?

” y, ş, s, n” harfleridir.

Yardımcı ünsüz nedir?

Kökün dışında olan ve genellikle iki ünlü arasında kalan y, ş, s, n ünsüzleridir. Bunlara kaynaştırma ünsüzleri de deriz.

Kaynaştırma harfi nasıl bulunur?

Ünlüyle biten bir sözcükten sonra ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde bu iki ünlü arasında kalan “y, ş, s, n” ünsüzleridir. Örneğin

Kaynaştırma ünsüzü hangi sözcük türlerinde görülür?

Sözcük türü olarak herhangi bir kısıtlama yoktur.
Çantayı getirdim. (İsme gelmiş.)
Onun sözü geçerli. (Zamire gelmiş.)
Pınar’ın ne söylediğini biliyorum. (Fiilimsiye gelmiş.)
Yürümeyelim. (Fiile gelmiş.)

M kaynaştırma harfi mi?

Hayır, çünkü kaynaştırma harfleri yalnızca “y, ş, s, n” ünsüzlerinden oluşur.

Diye sözcüğünde kaynaştırma var mı?

Evet, bu zarf fiilde iki ünlü arasında kalan “y” ünsüzü vardır.

Diyen sözcüğünde kaynaştırma var mı?

Evet, bu sıfat fiilde iki ünlü arasında bulunan “y” harfi vardır.

Bir sözcükte birden fazla kaynaştırma olur mu?

Evet, iki hatta üçe kadar kaynaştırma ünsüzü eklemek mümkün. Aşağıdaki örneklerde sözcüklerin kaç tane kaynaştırma ünsüzü aldığı, sağındaki parantezde verilmiştir.
Örnekler: elbisesini (2), çantasındaymış (3), okumasına (2), koşmasında (2)…

“Kaynaştırma Harfleri Neler?” üzerine 4 yorum

Yorum yapın