Ad Aktarması Nedir?

Çeşitli metinlerde ya da sorularda ad aktarması çıkmaktadır. Ayrıca edebiyatçıların sıklıkla başvurduğu anlatım tekniklerinden biridir. Bu yüzden öğrenci olsun ya da olmasın birçok kişinin dikkatini çeken bir konudur. Peki, o zaman söz sanatlarından biri olan ad aktarması nedir, nasıl buluruz ve örnekleri nelerdir? İşte, bol örneklerle ad aktarması konu anlatımı:

Ad Aktarması Nedir?

Bir ismi, benzetme ilgisi olmadan başka bir isim yerine kullanmaktır. Yani iki ismi, benzetme dışında farklı anlam ilgisiyle birbirinin yerine kullanmaktır. Peki, o zaman bu anlam ilgileri nelerdir?

Diğer adı mecazımürsel olan ad aktarmasında parça – bütün, iç – dış, eser – sanatçı ve çevre (mekân, yer) – insan ilgisi olur. Bu ilgilere sıra sıra geçmeden önce aşağıda ad aktarmasıyla ilgili karışık örneklere bakalım:

Örnekler

Evden izin alıp sinemaya gidecektim ancak fırsat bulamadım. (Ev sözcüğüyle aileyi anlarız.)

Usta kalem, kitabevinde okurlarıyla buluşacak. (“Usta kalem” sözcüğüyle yazar anlarız.)

Müdürün şirketten ayrılmasıyla koltuk kavgası başladı hatta müdür adayları oldukça gergindi. (“Koltuk” makam, mevki anlamındadır.)

Münazarayı kazanan grubun sınıfı çok sevindi. (“Sınıf” ile öğrencileri anlarız.)

Kazan kaynayıncaya kadar malzemeleri yıkadı. (Kazan kaynamaz, içindeki su kaynar.)

Firma, indirimin devam edeceğini duyurdu o yüzden müşteriler hâlâ geliyordu. (Firma duyurmaz, yönetim ya da yetkili duyurur.)

Haberin detaylarını dünyaya duyurdu. (“Dünya” ile “insanları” anlarız.)

İsimler, kendi aralarında ad aktarması yoluyla farklı anlam ilgisi kurar. Bunlardan bazıları aşağıda maddeler halinde verilmiştir:

1. Parça – Bütün İlgisi:

Toplantıda tanıdık yüzler vardı. (Parça: yüz, bütün: insan)

Destek olacak bir el olmayınca memleketine geri döndü. (parça: el, bütün insan)

2. İç – Dış İlgisi:

Tabağını bitirmeden gitmedi. (Yemek)

Bardağını bitirince bir daha istedi. (İçecek)

Sobayı yakıp, çay demledi. (Odun, kömür gibi yakacak)

3. Eser – Sanatçı İlgisi:

Orhan Veli’yi okuyup da İstanbul’u düşünmemek olur mu? (Şiirleri)

Barış Manço’yu her yaş grubu dinlerdi. (Şarkıları)

4. Çevre, Mekan, Yer – İnsan İlişkisi:

Türkiye Batı’dan açıklama bekliyor. (Avrupa, Amerika…)

Yaşanan kavgaya mahalle tepki gösterdi. (İnsanlar)

Okuldan izin aldım ancak arkadaşlarımı özledim. (Müdür ya da müdür yardımcısı)


Sıkça Sorulan Sorular

Ad aktarması nedir örnekler veriniz?

Bir ismi benzetme ilgisi olmadan başka bir isim yerine kullanmaktır.
Örnekler: Mahalle korktu, okul gezi düzenleyecekmiş, tabağını bitir, tencere kaynadı…

Duyu aktarması nedir?

Bir duyuyla ilgili ayrıntıyı başka bir duyuya aktarmaktır.

Doğadan insana aktarma ne demek?

Doğadaki varlıkları benzetme yoluyla insana aktarmaktır.

“Ad Aktarması Nedir?” üzerine 6 yorum

Yorum yapın