Ünlü Değişimi Nedir?

Türkçede kullandığımız sözcüklerde bazen ünlü ve ünsüz değişimleri meydana gelmektedir. Bu değişim söyleyiş kolaylığı, ses uyumu gibi sebeplerden ötürü ortaya çıkar. Bu yazıda sizlere kök içinde görülen ünlü değişiminden bahsedeceğim. Günlük yazı ve konuşma dilimizde sıklıkla kullandığımız iki kelime, ünlü değişimine sahne olmaktadır. Evet, iki kelime dedim çünkü kök içinde ünlü değişimi yalnızca bu iki zamirde görülmekte. İşte, ünlü değişimi:

Ünlü Değişimi

“Ben” ile “sen” kişi zamirleri ismin “-e” hâl ekini aldığında bu ek de dahil kelimenin içindeki “e” ünlüleri yerini “a” ünlüsüne bırakır. İşte, bu ses olayına ünlü değişimi deriz.

Örnekler:

Bana (Ben-e)

Sana (Sen-e)

Bilgi: Bu ses olayına ünlü kalınlaşması da diyebiliriz.


Sıkça Sorulan Sorular

Ünsüz değişimi nedir?

Diğer adı ünsüz yumuşamasıdır. Sonu “p, ç, t, k” sert ünsüzlerinden biriyle biten sözcükten sonra ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde bu sert ünsüzlerinin “b, c, d, ğ” yumuşak ünsüzlerine dönüşmesi olayıdır.
Örnekler:
Kitabı (kitap-ı)
Ağaca (ağaç-a)
Toprağı (toprak-ı)

Ünlü düşmesi nedir ve örnekler?

Genellikle iki şekilde karşınıza çıkar:
1. İki heceli bazı sözcükler ünlüyle başlayan bir ek aldığında orta hecedeki ünlünün düşmesidir.
Örnekler: burnu (burun-u), omzu (omuz-u), şehri (şehir-i)…

2. Birleşik yapılı sözcükler birleşime sırasında içteki ünlü düşer.
Örnekler: kaybolmak (kayıp + olmak), hapsolmak (hapis + olmak)…

“Ünlü Değişimi Nedir?” üzerine 4 yorum

Yorum yapın