Ünsüz Türemesi Nedir?

Kimi sözcükler ek aldığında, kimileri de başka sözcüklerle birleştiğinde içinde ünsüz türemesi olayı meydana gelir. İşte, bu yazıda sizlere ünsüz türemesi hakkında dikkat etmeniz gereken yerleri örneklerle açıkladım:

Ünsüz Türemesi

Bir sözcük ek aldığında veya başka sözcüklerle birleştiğinde kendi içinde yeni bir ünsüz meydana gelir. Bu ünsüzler ek ve kökün dışında olan ve ikizleşme yoluyla meydana gelen ünsüzlerdir.

Örnekler:

zannetmek (zan + etmek)

affetmek (af + etmek)

hissetmek (his + etmek)

hallolmak (hal + olmak)

reddetmek (ret + etmek)

tıbbı (tıp-ı)

şıkkı (şık-ı)

hakka (hak-a)

sırrı (sır-ı)

haddi (had-i)

zannımca (zan-ımca)

Dikkat: Ünsüz türemesinde yan yana yazılmış ikiz ikiz ünsüzlerden ikincisi kök ve ekin dışında yer almalıdır. O yüzden kök veya ekin içinde olan bu ünsüz harfleri türeme saymayız. Örneğin “akıllı” sözcüğünde yan yana yazılmış “l” ünsüzünden ilki kökün, diğeri “-lı” yapım ekinin içinde olduğu için ünsüz türemesi yoktur. O yüzden Kök ya da bir ekin içinde ünsüz türemesi olayı aranmaz.

Ünsüz Türemesi Olmayanlar

Kök İçinde Ünsüz Türemesi Aranmaz: Gammaz, cüsse, cadde, şiddet, yassı, madde, şeffaf, ciddi, millet…

Ekin İçinde Ünsüz Türemesi Aranmaz: Çetrefilli, belgeseller, sessiz, ıssız, akıllı, genellikle…

Not: Yardımcı eylemlerle birleşmiş birleşik yapılı fiillerde bu ses olayı varsa sözcükler bitişik yazılır.

Örnekler: zannetmek, affetmek, reddetmek, hissetmek, terk etmek, sağ ol…


Sıkça Sorulan Sorular

Ünsüz türemesi nasıl bulunur?

Bazı sözcükler ek aldığında ya da başka sözcüklerle birleştiğinde bu ses olayı meydana gelir. Örneğin “zan” sözcüğü ünlüyle başlayan bir ek aldığında kökün içindeki “n” ünsüzünün yanına ikizi gelir. Örnek: zannı

Ünlü türemesi ne, örnekler?

Kök ve ekin dışında ortaya çıkan ünlülerdir. Örneğin “bir” sözcüğüne “-cik” ekini getirelim. Bu sözcük artık “biricik” olur ve orta hecedeki “i” ünlüsü türemiştir.

“Issız” kelimesinde ünsüz türemesi var mı?

Hayır, yoktur çünkü ikinci “s” ünsüzü “-sız” ekine dahildir.

“Sırrı” kelimesinde ünsüz türemesi var mı?

Evet, vardır. İkinci “r” ünsüzü türemiştir.

“Hissetmek” hangi ses olayı vardır?

Evet, ikinci “s” ünsüzü türemiştir.

Uyku hangi ses olayı vardır?

Sözcüğü kök ve ekine ayırdığımızda “uyu-ku” şeklinde olduğunu görürüz. Kökün içindeki ikinci “u” ünlüsü düşmüştür.

“Ünsüz Türemesi Nedir?” üzerine 3 yorum

Yorum yapın