Yansıma Sözcük Nedir? Örnekleri Nelerdir?

Bazı öğrencinin karıştırdığı ya da cümlede bulamadığı yansıma sözcük kimi zaman internette arama konusu olmuştur. Bu konu bazen sınavlarda sorulduğu için öğrenciler bu konuyu arama motorlarında araştırmaktadır o yüzden ben de bu konu hakkında açıklama yaptım. Peki, o zaman bu tür sözcükler nedir, nasıl bulunur, örnekleri nelerdir? İşte, o soruların cevapları:

Yansıma Sözcük Nedir?

İnsanların doğadaki bir sesi taklit ederek ifade etmesidir. Canlı ya da cansız varlıklardan çıkan sesi sanki kelimelere dökerek söyleriz. Yansıma sözcükleri yazı yoluyla okuduğumuzda ya da başkasından duyduğumuzda artık o sesi çıkaranın ne olduğunu anlarız.

Örnekler

Çat, pat, horultu, küt, hav, miyav, hışırtı, çıt, fırlamak, tık, gürültü, vız, cız, güm, şırıltı…

"Yansıma Sözcük Nedir? Nasıl Bulunur?" başlığı ile aşağısında çatlayan cam, fokur fokur kaynayan kazan, havlayan köpek, miyavlayan kedi ve meleyen koyun görselleri.

Yansıma Sözcük Özellikleri

1. Aldıkları ek ya da cümledeki kullanıma bağlı olarak isim, sıfat, zarf, fiilimsi ya da fiil olabilir.

Örnekler:

Yan odadan patırtı sesi geldi. (İsim)

Yabancı birini gören köpek birden havladı. (Fiil)

Gürül gürül akan şelaleyi izlemek huzur verdi. (Zarf)

Çınlayan kulağı yüzünden hiçbir işini yapamadı. (Sıfat Fiil)

2. İkileme şeklinde de olabilir.

Örnekler: şırıl şırıl, gürül gürül, fokur fokur, mışıl mışıl, horul horul, takır takır…

3. Kişnemek, ötmek, kükremek gibi sözcükleri ses taklidi olmadığı için yansıma saymayız.

4. Parlamak, ışıldamak, pırıltı gibi sözcükleri işitme duyusuna ait bir ayrıntı olmadığı için yansıma saymayız.

5. Yansıma sözcükler işitme duyusuna ait bir ayrıntıdır o yüzden paragrafta yararlanılan duyularda buna dikkat etmek gerekir.

6. Cümledeki kullanıma bağlı olarak mecaz anlam özelliği kazanabilir.

Örnek: Son zamanda işlerimiz tıkırında.

7. Yapım eki alır ancak bu durumda türemiş olur.

Örnekler: gümbürtü, çatırtı, gürüldemek, vızıltı, fokurdamak, havlamak, vınlamak…

Not: Herhangi bir yapım eki almamış yansıma sözcükler kök durumundadır, en az bir yapım eki alanlar da gövde durumunda olur.

Örnekler: patırtı (gövde), çıt (kök)

8. Yansıma Sözcükler İnsan, Hayvan ya da Cansız Varlıklar Tarafından Çıkarılabilir.

İnsanlar Tarafından Çıkarılan Sesler: horultu, homurtu, üflemek, hapşırmak, zırlamak…

Hayvanlar Tarafından Çıkarılan Sesler: miyav, hav, vızıltı, melemek, fısıltı, cıvıldamak…

Cansız Varlıklar Tarafından Çıkarılan Sesler: şırıltı, çıtırtı, çatırdamak, şıpırtı, patırtı…

Yansıma Sözcük Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Yansıma sözcük ne demek?

Doğada canlı ya da cansız varlıkların çıkardığı sesin olduğu gibi ifade edilmesine denir.

Fışkırmak yansıma sözcük mü?

Evet, fışkırmak yansıma sözcüktür.

Mırıldanmak yansıma mı?

Evet, yansımadan türemiş bir sözcüktür.

Kükreme yansıma sözcük mü?

Hayır, yansıma sayılmaz çünkü aslanların çıkardığı ses bu değildir. Bu sözcük o sese verilen isimdir.

Guruldamak yansıma mı?

Evet, yansıma sözcüktür.

Kuşlar ötüyor yansıma mı?

Hayır, yansıma olmaz çünkü bu sözcük kuşların çıkardığı sesin taklidi değildir.

Her ikileme yansıma mıdır?

Hayır, her ikileme yansıma olmaz.
Oluşumu Yönüyle Bazı İkileme Şekilleri:

Şırıl şırıl:
Yansımadan oluşmuş ikileme.
Işıl ışıl: Sözcük tekrarından oluşmuş.
Mırın kırın: İki anlamsız sözcükten oluşmuş.
Az çok: Zıt anlamlı sözcüklerden oluşmuş.

Bu konu hakkındaki diğer açıklamaya ulaşmak için tıklayınız.