Cümle Türleri Konu Anlatımı

Günlük yaşamda kullandığımız cümlelerin de etiketinin olduğunu biliyor musunuz? Evet, etiket dedim çünkü onlar hakkında anlam ve yapısal olarak bazı bilgiler veriyor. Bu, cümle türleri konusuyla mümkün ancak bu konuya geçmeden önce fiilimsi ve cümlenin ögelerini iyi bilmek gerekir. Eğe biliyorsa bizi kimse tutamaz. İşte, cümle türleri konu anlatımı:


Değerli Öğrenciler, bu sayfada cümleyi yüklemin yeri, yüklemin türü, anlamı ve yapısına göre inceleyeceğiz. O yüzden konuyu bu dört alt başlığa ayırırız.

Cümle Türleri

Her bir cümlenin çeşitli yönlerden özellikleri bulunur. Bu özellikler cümlenin adeta kimliğidir; bu nedenle kullandığımız cümleler, bildirmek istediğimiz düşünceye göre farklılıklar gösterir. Bu farklılıkları cümlenin anlamı, yapısı ve yüklemine göre değerlendiririz. Anlamsal özellikleri bildirdiği yargıya göre olumlu, olumsuz, soru ve ünlem diye dörde ayırırız. Yapısal özellikleri basit, birleşik, sıralı ve bağlı olmak üzere dörde ayırırız; ayrıca yüklem özelliğine göre cümleyi isim, fiil, kurallı, devrik ve eksiltili diye ayırmak mümkün. Aşağıdaki cümle türleri tablosunda bu bölümleri ve alt başlıklarını görebilirsiniz:

Cümle Türleri (Cümle Çeşitleri) konusunun alt başlıklarını ve önemli açıklamaları içeren tablo.

A) Yüklemin Yerine göre Cümle Türleri

1. Kurallı Cümle

Yüklemi sonda olan cümlelerdir. Aşağıda altı çizili sözcükler, bulunduğu cümlelerin yüklemleridir; ayrıca bunların her biri cümle sonunda olduğu için kurallı cümleyi oluşturur.

Örnekler

İyi bir çalışmadan sonra eğlenceli bir tatildeyim.

Duvara renkli şekillerle desen çalışması yaptılar.

Kara gözleriyle çocuğa bakınca birden yumuşadı.

Donmuş gıdaları son kullanım tarihine göre tüketmeliyiz.

Eşyaları yerleştirdikten sonra bagajı kapadı.

2. Devrik Cümle

Yüklemi başta ya da cümle içinde bulunan cümlelerdir. Yani cümle sonunda bulunmayan yüklemler, devrik cümleyi oluşturur. Genellikle yazar ya da şairlerin tercih edebileceği bir üslup biçimidir. Aşağıda altı çizili yüklemlerin her biri sonda yer almadığı için devrik cümleyi oluşturur.

Örnekler

Mis gibi toprak kokusu yayıldı ılık bir bahar yağmurunun ardından.

Raflardaki uygun yerlere bıraktım yeni gelen ürünleri.

Konuşmanın rengi değişti eleştirinin dozu artınca.

Tükendim artık onun bu suçlayıcı tavırlarından.

Kelepçe takıldı mağazada kavga çıkaran adama.

Kaldırıma saçıldı balkondan düşen oyuncaklar.

Not: Yüklemi olmayan cümleler eksiltilidir ayrıca anlamca tamamlanmadığı için sonunda üç nokta bulunur.

Örnek: “Arkadaşları tarafından dışlanmış bir çocuğun içinde bulunduğu yalnızlığı


B) Yüklemin Türüne göre Cümleler

1. Fiil Cümlesi

Yüklemi tür olarak fiilden oluşan cümlelerdir. Bu tür cümlelerde yüklemler kip ve kişi ekini alan, yani çekimli fiilden oluşmuş sözcüklerdir. Aşağıda, altı çizili yüklemlerin her biri çekimli fiildir.

Örnekler

Uzun süren arkadaşlıklar böyle sebepsiz yere sona eremez.

Sana bu çalışmayı kabul etmeyeceklerini söylemiştim.

Yeni ortamına çok çabuk alıştı.

Donuk bakışlarıyla beni anlamsız anlamsız süzdü.

Artık argo kelimeleri kullanmayı bırakmalısın.

2. İsim Cümlesi

Ek eylem almış isim, adlaşmış sıfat, zamir, edat ya da fiilimsiden oluşan cümlelerdir. Bu sözcükler ek eylem alarak tek başına ya da söz öbeği halinde yüklem olmuştur. Aşağıda altı çizili isimlerin her biri ek fiil alıp yüklem olmuştur.

Örnekler:

Bu gezi, onun iş yerindeki son yolculuğuymuş. (İsim, ek eylem alıp yüklem olmuş.)

Yağmurdan sonra gökyüzü masmaviydi. (Adlaşmış sıfat, ek eylemle yüklem olmuş.)

Tarladaki ekinden ağaçtaki meyveye kadar hepsi onundu. (Zamir, ek eylem alıp yüklem olmuş.)

Takıma yeni katılan çocuk biraz sessiz gibiydi. (Edat ek eylem alıp yüklem olmuş.)

Bu masada yapacağımız tek iş, evrakları tarihine göre sıralamaktır. (İsim fiil yüklem olmuş.)

Bu salondakilerin çoğu başarılı olanlar. (Sıfat fiil yüklem olmuş.)

Not: Kurallı cümlede sondaki “değil” edatı, yüklemin türünü belirlemez. Önceki sözcüğün türüne bakmak gerekir. Aşağıda “değil” edatından önce bulunan ve altı çizili olan sözcükler yüklemdir ve onların türü cümlenin türünü belirlemiştir.

Örnekler:

Böyle bir konuşma yaptın diye seninle küsecek değilim. (Fiil yüklemi)

Bu stanttaki kitapların bazıları pahalı değildi. (İsim yüklemi)

Kurallı Fiil Cümlesi

Kurallı fiil cümlesinde fiil yükleminin sonda olması gerektiğini şemayla anlatan görsel.

Çekimli fiilin cümlenin sonunda ve yüklem durumunda olmasıdır.

Örnek: Bulutları da etkisi altına alan kızıl gökyüzü, güneşin batmakta olduğunu haber vermişti.

Kurallı İsim Cümlesi

Kurallı isim cümlesinde isim yükleminin sonda olması gerektiğini şemayla anlatan görsel.

Ek eylem almış isim, adlaşmış sıfat, zamir, edat ya da fiilimsinin cümlenin sonunda bulunmasıdır.

Örnek: Öğretmenler odasına ilk girişimde karşılaştığım en güzel manzara güler yüzlü insanlardı.

Devrik Fiil Cümlesi

Devrik fiil cümlesinde fiil yükleminin başta ya da iç kısımda olması gerektiğini şemayla anlatan görsel.

Çekimli fiilden oluşan yüklemin cümlenin sonunda olmamasıdır.

Örnek: Sabahın erken saatlerinde kalkıp fırının yolunu tutmuştu Hasan Bey.

Devrik İsim Cümlesi

Devrik isim cümlesinde isim yükleminin başta ya da iç kısımda olması gerektiğini şemayla anlatan görsel.

Ek eylem almış isim, adlaşmış sıfat, zamir, edat ya da fiilimsinin cümlenin sonunda olmamasıdır.

Örnek: Hepimizin hakkı eğlenmek ve gezmek.


C) Anlamına göre Cümle Türleri

1. Olumlu Cümle

Yüklemi anlamca olumlu olan cümlelerdir.

Örnekler

Burada görevli olan tek kişi benim.

Elindeki bukette rengârenk çiçekler vardı.

Mandalina üretmek için bazı ağaçlara aşılama yapıldı.

Bu metni okudun mu bana hak vereceksin.

Yazarın dili kullanmadaki başarısı okurun dikkatini çekmiş.

2. Olumsuz Cümle

Yüklemi anlamca olumsuzluk bildirir. Genellikle “-ma/-me” ekini ya da “değil” edatını alır.

Örnekler:

Düğünde yediğimiz pasta lezzetli değildi.

Yarınki eğlence için giyeceğim bir kıyafet kalmamış.

Rengârenk ormanların manzarası karşısında büyülenmemek mümkün değil.

Apartman yöneticisinin hitap etme yeteneği beklediğim gibi değildi.

İşim olduğu için kıyafetleri bugün ütülemeyeceğim.

Not: Olumlu ya da olumsuz cümlelerde yargının gerçekleşip gerçekleşmediğine veya olup olmadığına bakarız. Kişisel değer yargılarımıza göre veya başımıza gelmesini isteyip istemeyeceğimize göre bakmamalıyız. Örneğin “Ahmet buraya gelmedi.” cümlesinde yüklem gelme işinin gerçekleşmediğini bildirdiği için olumsuzdur. “Önüne bakmadığı için yere düştü.” cümlesinde düşme işi istenmeyen bir durum olsa da gerçekleşmiştir, o yüzden olumludur.

Not: Bir cümlede yargının gerçekleşip gerçekleşmediğine veya olup olmadığına bakmanın iki yolu vardır. Bunlardan biri anlam, diğeri yapıdır.(biçim) Yüklemler “-ma/-me” olumsuzluk ekini ya da “değil” sözcüğünü almışsa biçimce (yapıca) olumsuzdur ancak gerçekten de olumsuzluk bildirmiş mi, ona bakmak gerekir. İşte, cümlede asıl bildiren yargıya bu şekilde bakarız. Örneğin “Seni hiç üzer miyim?” cümlesinde yüklem herhangi bir olumsuzluk eki ya da sözcüğü almadığı için yapıca (biçimce) olumlu ancak üzmeyeceğini vurguladığı için anlamca olumsuzdur. Bu ikili değerlendirmeyi her cümlede yapmaya gerek yoktur ancak yapı ve anlam yönünden farklılığın olduğunu gördüğümüz cümleleri bu yöntemle değerlendirebiliriz.

Örnekler:

Burada yok yok. (Biçimce olumsuz, anlamca olumlu.)

Masada ne kalem ne de silgi vardı. (Biçimce olumlu, anlamca olumsuz.)

Senin gönlünü almadan otobüse biner miyim? (Biçimce olumlu soru, anlamca olumsuz.)

Seni anlamıyor değilim. (Biçimce olumsuz, anlamca olumlu.)

3. Soru Cümlesi

Soru anlamı taşıyan, cevap bekleyen cümlelerdir.

Örnekler:

Son günlerde neden böyle durgunsun?

Aramızda kurallara uymayan kimmiş?

Bu kitaptan beklentiniz neler?

Denize varmamıza kaç dakika kaldı?

Ağaçtan düşen olgunlaşmış elmaları nereye bıraktınız?

Not: Soru sözcüğü (neden, niçin, niye, ne zaman, mi…) bulunan her cümle cevap beklemez. Örneğin “Onun neden böyle yaptığını bilmiyorum.” cümlesinde “neden” sözcüğü cevap beklemez, bu yüzden soru işaretini de kullanmayız.

Not: Bazı cümlelerde soru işareti olmasına rağmen doğrudan cevap beklemez, bunun yerine bilinen bir durumu vurgulama veya rica etme gibi anlamlar bildirir. Bu yüzden gerçek değil, sözde soru cümlesi olur.

Örnekler:

Fırsatını bulup da oraya gitmemek mümkün mü? (Cevabı belli.)

Bu kadar çalışmanın ardından düşük bir puan alır mıyım hiç? (Cevabı belli.)

Sen olmadan eğlenceye katılabilir miyim? (Cevabı belli.)

Markete gidiyorsan bana da ekmek alır mısın? (Rica etme anlamı var.)

4. Ünlem Cümlesi

Genellikle “korkma, sevinme, şaşırma, üzülme, acıma…” gibi duygu bildiren sözcüklerin içinde bulunduğu cümlelerdir.

Örnekler

Eyvah, patrona haber vermedim.

Tüh! anahtarları unuttum.

Senin için harcadığım emeğe yazık!

Aaa! Bu kadarı da fazla.


D) Yapısına göre Cümle Türleri

Bir cümlede yüklemin başka yüklem, fiil ya da fiilimsiyle olan ilişkisini veya tek başına olması içinde bulunduğu cümlenin yapısı üzerinde etkisi vardır. Bu etkiye göre cümleyi basit, birleşik, sıralı ya da bağlı olmak üzere dörde ayırırız. Bu başlıklara geçmeden önce aşağıdaki kavramları bilmekte fayda var:

  • Temel Cümle: Yüklemin kendisine doğrudan bağlı olan cümledir, o yüzden yüklem sayısı kadar temel cümle vardır.
  • Yan Cümle: Yüklemin haricinde bulunan fiil ya da fiilimsiye bağlı söz gruplarıdır, bu nedenle yüklemin dışındaki fiil ya da filimsinin her biri yan cümle sayısını verir.
  • Yargı: Cümlenin taşıdığı anlamdır. Cümlede yüklem, fiil ve fiilimsilerin her biri bir yargı bildirir.

1. Basit (Tek Yüklemli) Cümle

Tek yüklemden oluşan ve yüklemin haricinde herhangi bir fiil ya da fiilimsi bulunmayan cümlelerdir. Yargı bildiren yalnızca yüklem olduğu için bu yapıdaki cümlelere tek yargılı cümle de deriz.

Örnekler

Karşımızdaki deniz masmaviydi.

Dilinin sadeliğini kitabın ilk sayfalarında anlıyorsunuz.

Ringde rakibinin yumruklarına zor dayanabildi.

Gerideki köpeğin gölgesi ayak uçlarıma kadar uzanıyordu.

Burası Selçuklular Dönemi’nin önemli şehirlerinden biri.

2. Birleşik Cümle

Tek yüklemli cümlelerin içinde en az bir tane fiil ya da fiilimsinin olmasıdır. Bu tür cümlelerde yüklemler bir yargı bildirir ve temel cümleyi oluşturur, yüklemin haricindeki her bir fiil ya da fiilimsi birer yargı bildirir ve yan cümleyi oluşturur. O yüzden bu yapıdaki cümlelere birden çok yargılı cümleler de deriz.

Birleşik cümleleri “girişik birleşik, iç içe girmiş birleşik, “ki”li birleşik ve şartlı birleşik” olmak üzere dört başlığa ayırırız. İşte, o cümleler:

Girişik Birleşik Cümle

Tek yüklemli cümlelerde yüklemin dışında en az bir fiilimsinin olmasıdır. Aşağıdaki fiilimsilerin her birinin altını çizdim, bunlar yüklemin haricinde olup cümlede bir yargı bildirir ve yan cümleyi oluşturur.

Örnekler:

Odaya girdiğinde duyduğu horultu sesi karşısında rahatsız olmuştu.

Bu sabah otobüsü kaçırdığım için zamanında varamadım.

Kahvaltıyı yaptıktan sonra işe gitmek üzere hazırlandı.

Oradan aldığımız eşyalar benim dolapta.

Okul müdürümüzün hitap etme yeteneği oldukça iyiydi.

Köye giden geniş yolda yine kaza olmuş.

Uyarı: Girişik birleşik cümleyi ayırt etmek için fiilimsi konusunu iyi bilmek gerekir. Konuyu iyi kavramadığınız zaman bazı sözcükleri fiilimsi olarak görebilirsiniz. Mesela “Roman, hikâyeye göre daha detaylı bir anlatıma sahip.” cümlesinde herhangi bir fiilimsi yoktur ancak fiilimsiyi yeteri kadar kavramayan bazı öğrenciler cümlede geçen “anlatıma” sözcüğünün isim fiil olduğunu söyleyebilir. Bu doğru değildir çünkü sözcüğün “m” ve “a” harfleri farklı eklerin içindedir: “anlat-ım-a”

İç İçe Girmiş Birleşik Cümle

Çoğunlukla alıntı cümlelerde karşımıza çıkan iç içe girmiş birleşik cümleler, alıntı cümlenin içinde bulunduğu cümleye herhangi bir öge olarak bağlanmasıdır. Yani bir cümlenin başka cümlenin ögesi olmasıdır. Aşağıda altı çizili cümleler, temel cümlenin (sonda bulunan yüklemin) bir ögesidir.

Örnekler:

Kara haber tez duyulur, sözüne hiç inanmazdım.

Cemal: “Bir şeyler gizlediği hareketlerinden belli.” dedi.

Bu kıyafetle diğerleri arasında herhangi bir fark yok, dedi.

Senin bana dargın olduğunun farkındayım.” dedi.

Şartlı Birleşik Cümle

Yüklemin dışında şart (-se / -sa) ekini almış bir sözcük bulunur.

Örnekler

Konuyu detaylı işlersen dersin süresi uzar.

Ağaçtaki elmaların tamamını toplarsak bugünkü işimiz bitmiş demektir.

Buraya gelirseniz kendinizi şehrin gürültüsünden ve stresinden uzak bir ortamda bulursunuz.

“ki”li Birleşik Cümle

“ki” bağlacının bulunduğu cümlelerdir. Bu bağlaç cümleye sebep, neden, gerekçe gibi anlamlar bildirir ayrıca bağlaçtan önceki sözcükler yan cümleyi oluşturur.

Örnekler

O kadar korktum ki dilim tutuldu.

Soğuktan çok etkilenmiş ki parmaklarının uçları bile çatlamış.

Uzaktan gördüğümüz kadın Aynur teyze olmalı ki bize doğru yaklaşıyordu.

Not: Bazen edatlar da yan cümleyi oluşturur, cümleyi birleşik yapılı hale getirir.

Örnek: Söylediklerimden hiçbir şey anlamamış gibi bana bakıyordu.

3. Sıralı (Birden Çok Yüklemli) Cümle

Birden çok yüklemli cümlelerin birbiriyle virgül veya noktalı virgülle bağlanmasıdır.

Örnekler

İşe gitmek için hep bu sokağı kullanır, gördüğüm ilk simitçiden atıştıracak bir şeyler alırdım.

Yağmurlu havalarda pencere önünde oturur, dışarıyı izlerdi.

Bugün hava açık, dışarıda biraz gezebiliriz.

Bu soğuk havada üstü açık uyumuş, iki gün karın ağrısı çekmiş.

Sahildeki bir banka oturup müzik dinledi, sonra ayağa kalkıp biraz yürüdü.

Not: Sıralı cümleler arasında herhangi bir öge (yüklem, özne, yer tamlayıcısı, nesne…) ortaklığı varsa o cümle bağımlı sıralı, yoksa bağımsız sıralı olur.

1. Örnek: Yeni açılan fuar alanında çocuklar için etkinlik yapacaklar, akşamleyin çocuklarla oraya gideceğiz. (Herhangi bir öge ortaklığı olmadığı için bağımsız sıralı cümledir.)

2. Örnek: Koridorda koşan çocuk kapı önünde babasına çarptı, canı ağrıdığı için biraz ağladı.

Bu cümlede bazı ögeler ortaktır:

Özne: koridorda koşan çocuk

Yer tamlayıcısı: kapı önünde

4. Bağlı Cümle

Birden çok yüklemli cümlenin “ki” bağlacı hariç herhangi bir bağlaçla bağlanmasıdır.

Örnekler

Karşıdan gelen konukla çarpıştı ve elindeki yemek tepsisi yere düştü.

Köyümüzün çıkışındaki pınarın suyu hem soğuk hem de temizdi.

Bugünkü bulaşıkları yıkama görevi sendeyi ama dağ gibi yığmışsın.

Sunumda şiirlerin hepsini çok güzel okudu ve dinleyicilerin beğenisini kazandı.

Heyelan yüzünden bazı yollar kapanmıştı ancak görevlilerin uzun uğraşlarıyla tekrar ulaşıma açıldı.

Not: Tıpkı sıralı cümlede olduğu gibi bağlı cümlelerde de herhangi bir öge ortaklığının olması onu bağımlı, olmaması bağımsız cümle haline getirir.

1. Örnek: Masaya ayağı çarpınca canı çok yandı ancak acısını belli etmedi. (Öznesi ortak bağımlı bağlı cümle.)

2. Örnek: Konuklar sıkışmasın diye geniş bir salonda düğün yaptılar ancak salonun kira ücreti oldukça fazlaydı. (Bağımsız bağlı cümle.)

Dikkat: Bağlı cümlelerde fiilimsinin olması onu birleşik yapılı hale getirmez. Örneğin: “İzlediğimiz tiyatro üç perdelik oyundan oluşuyordu ancak son perdesi beklediğimin aksine durağandı.” cümlesinde altı çizili fiilimsilerin olması önemli değil çünkü birden çok yüklemli cümleler “ama” bağlacıyla bağlandığı için öncelik ona aittir.

Dikkat: Bağlaçlar eş görevli sözcükleri değil, cümleleri bağlamalı o yüzden bağlacın olduğu her cümle bağlı cümle değildir.

Örnek: “Sınıfta katı kurallar yerine esnek ve ihtiyaçlara uygun kurallar getirmeliyiz.” Bu cümlede bulunan “ve” bağlacı sözcükleri bağlamıştır. Ayrıca cümle yapısına göre basittir.


Önemli Notlar

1. İsim soylu sözcükler fiil yapan yapım ekini alıp yüklem olabilir bu nedenle kip ve kişi ekini aldığı için fiil cümlesi sayarız.

Örnek: Düzenli aralıklarla temizlenmediği için evin her yeri böceklenmişti.

2. “-mek/-mak” isim fiil ekinden sonra “-de” hal ekini alan sözcükler yüklem olduğunda, fiil cümlesini oluşturur. Yani “-makta / -mekte” eklerini şimdiki zaman olarak kabul etmemiz gerekir.

Örnek: Uyumakta, gelmekte

3. Devrik cümleler günlük yaşamda fazla kullanmadığımız için kulağı tırmalayabilir ancak bu durum onların bozuk ifade olduğunu göstermez.

Cümle Türleri Alıştırması

Aşağıda numaralanmış cümleleri 1. örnekteki gibi özelliklerini yazınız.

1. Sizin bugünkü tek işiniz evde test çözmekti.

Yüklemin yerine göre: Kurallı

Yüklemin türüne göre: İsim

Anlamına göre: Olumlu

Yapısına göre: Basit

2. Necmeddin Hoca’nın seçtiği öğrenciler maçtan anlayanlardır.

Yüklemin yerine göre:

Yüklemin türüne göre:

Anlamına göre:

Yapısına göre:

3. Kampanya olduğu için eski koltuklarınızı getirip yeni koltukları yarı fiyatına alabiliyorsunuz.

Yüklemin yerine göre:

Yüklemin türüne göre:

Anlamına göre:

Yapısına göre:

4. Sebebini bilmediğim bir karamsarlık vardı içimde.

Yüklemin yerine göre:

Yüklemin türüne göre:

Anlamına göre:

Yapısına göre:

5. Getirdiği masa ve sandalyeler adeta dökülüyordu.

Yüklemin yerine göre:

Yüklemin türüne göre:

Anlamına göre:

Yapısına göre:

6. Yani hava biraz ısındı diye kısa kollu gömlek giymen şart mıydı?

Yüklemin yerine göre:

Yüklemin türüne göre:

Anlamına göre:

Yapısına göre:

7. Mutlu olmak için hayattan keyif almak gerekir, dedi.

Yüklemin yerine göre:

Yüklemin türüne göre:

Anlamına göre:

Yapısına göre:


Sıkça Sorulan Sorular

Cümle türleri nelerdir?

Cümle türleri: Yüklemin yerine göre, yüklemin türüne göre, anlamına göre ve yapısına göre cümlelerdir.

Birleşik cümle nedir?

Tek yüklemli cümlede yüklemin dışında en az bir fiil ya da fiilimsinin bulunmasıdır.
Örnek: Konuyu detaylı işlediği için dersi uzun sürdü.
Açıklama: Yüklemin dışında bulunan altı çizili sıfat fiil, cümleyi birleşik yapıya dönüştürmüştür.

Cümle türleri yapısına göre ne demek?

Cümleyi basit, birleşik, sıralı ya da bağlı olarak değerlendirmek demektir.

Cümle türleri basit cümle nedir?

Tek yüklemli cümlede yüklemin dışında herhangi bir fiil ya da fiilimsinin olmamasıdır.
Örnek: Aynı anda farklı türlerden kitaplar okurdum.
Açıklama: Cümlede altı çizili yüklemin dışında herhangi bir fiil ya da fiilimsi yoktur.

Kurallı ve devrik cümle ne demek?

Yüklemi sonda olan cümle kurallı, başta ya da cümle içinde olanlar ise devriktir.

Sıralı cümle ne demek örnek?

Birden fazla yüklemli cümleleri virgül veya noktalı virgülle sıralamaktır.
Örnek: Annemin doğum günü yaklaşıyordu, ona güzel bir sürpriz yamaya karar verdim.

Basit ve birleşik cümle nasıl bulunur?

Tek yüklemi bulunan cümlede yüklemin dışında herhangi bir fiil ya da fiilimsi yoksa o cümle basit, varsa birleşik yapılıdır.

Girişik birleşik cümle nedir, örnek?

Birleşik yapılı cümlelerin alt başlıklarından biridir ayrıca tek yüklemli cümlelerde yüklemin dışında en az bir fiilimsinin olduğu cümlelerde görürüz. Aşağıdaki cümlede atı çizili sözcükler fiilimsidir.
Örnek: Öğle vakti dışarıda olan adam, güneş çarpması şikâyetiyle hastaneye kaldırıldı.

Temel cümle ve yan cümlecik nedir?

Yüklem ve yükleme bağlı ögeler temel cümleyi oluşturur, yüklemin dışında bulunan fiil ya da fiilimsiye bağlı söz grupları da yan cümleciği oluşturur.
Örnek: “İşini bitirenler, hazırlanmaya başlasınlar.”
Açıklama: Bu cümlede “başlasınlar” sözcüğü yüklem olduğu için temel cümleyi oluşturur. Yüklemin dışında kalan “bitirenler” ve “hazırlanmaya” sözcükleri fiilimsi olduğu için yan cümleciği oluşturur.

“Cümle Türleri Konu Anlatımı” üzerine bir yorum

Yorum yapın