Beğenme Cümlesi – Bir insanı, davranışı, eseri ya da olayı beğendiğini dile getiren cümlelerdir.– Beğenmenin dışında onaylama, takdir etme gibi anlamlar da bildirebilir.– Etkinlikte okunan şiirleri ruhumun derinliklerine kadar hissettim. Örnekler– Müziklerinde insanı derinden etkileyen ritim var.– Bir ev; işçiliğiyle, manzarasıyla ancak bu kadar olurdu.– Helal olsun sana! Hepimizi etkileyen bir konuşma yaptın.– Ne olursa […]
Ön Yargı Cümlesi – Bilgi sahibi olmayıp bir olay, durum ya da varlık hakkında olumlu veya olumsuz görüş bildirmektir.– Ön yargı cümlesi (peşin hüküm) içinde sonuç belli olmayıp iyi veya kötü yönde kabul edilir. Örnekler– Öve öve bitiremediği keki kimse beğenmeyecek. (Olumsuz ön yargı)– Bu film kesinlikle gişe rekorları kıracak. (Olumlu ön yargı)– Sen çok
Küçümseme Cümlesi Genellikle bir insanın yetersizliğini dile getiren cümlelerdir. Küçümseme cümlesinde “yetersiz görme, alay etme, aşağılama, hor görme..” gibi anlamlar bulunur. Örnekler Bu kadar yeteneksiz biri nasıl olur da başarır? Bu takımla değil bizi, çocukları bile yenemezsiniz. Daha dünkü çocuk gelmiş beni eleştiriyor. Sözüm ona yarışmayı kazanıp kupayı alacakmış. Güya beni satrançta yenebileceğini sanıyor. Sen
Pişmanlık ve Hayıflanma Cümlesi Pişmanlık Cümlesi – Kişinin kendi yaptığı işten duyduğu üzüntüdür.– Kişi geçmişe dair üzüntü veya rahatsızlığını dile getirir. Örnekler– Akşamki eğlencemizi burnumuzdan getirdi, nereden çağırdım onu?– Toplantıda kırıcı konuştuğum için üzgünüm.– Sinemaya gitmeseydim, şimdiye kadar işler biterdi.– İşleri aceleye getirmeseydim keşke, çoğunda hata çıktı.– Onun dediklerini neden yaptım ki?– Ustanın işi geciktireceğini
Yakınma Cümlesi – Bir olay, durum ya da kişiye karşı memnuniyetsizlik muhatabına değil de başkasına anlatılır.– Yakınma cümlelerinde şikayet etme anlamı vardır. Örnekler– Hatasını bildiği halde yanıma gelip özür dileme zahmetinde bulunmadı.– Edebiyatımızda yeni akıma karşı nedense hep ön yargı var.– Kılı kırk yaran çalışmamı iki cümleyle değerlendirmeleri haksızlık.– O kadar muhabbetimiz var da beni
Eleştiri Cümlesi (Değerlendirme) – Bir eser, düşünce ya da olayın olumlu veya olumsuz yönlerinin ortaya konulduğu cümlelerdir.– Eser üzerinde yapılan değerlendirmede amaç eserin hak ettiği değere ulaşmasını sağlamaktır.– Eleştiri cümleleri aynı zamanda değerlendirme cümlesi sayılır. Örnekler– Sanattan yoksun olan bu şiir, okuyucusuna herhangi bir tat vermekten de uzaktı. (Olumsuz eleştiri)– Öykülerinde içten bir dilin kullanılmaması
Öz Eleştiri Cümlesi – Birinin kendini olumsuz yönden değerlendirmesidir.– Kişi kendi eksik ya da hatalı yanlarını ortaya koyar.– Öz eleştiri yapan kişilerin çoğu genellikle kendini geliştirmeyi hedefler. Örnekler:– Plansız çalıştığım için iyi bir sonuç alamadım.– Maalesef senin beklentilerini karşılayamadım.– Çocuklarıma vakit ayırırken onlarla bol bol konuşsaydım daha iyi olurdu.– Ödevleri deftere yazmadığım için bulmakta karıştırıyorum.–
Tasarı Cümlesi – Birinin yapmayı planladığı çalışmalardır.– Tasarı cümlesinde planı kurulan çalışma henüz yapılmamış, sadece amaç ya da planlan aşamasındadır.– Bu anlamdaki cümlelerde hedefler çok karmaşık, zorlu da olabilir, günlük işlerden de oluşabilir.– Genellikle amaç, hedef veya plan bildiren cümlelerde görülür. Örneğin “Bundan sonra yeni bir müzik grubunda çalışmalara başlayacağım.” cümlesinde kişi, gelecekteki planından bahsetmiş.
Öneri Cümlesi Bir problem hakkında çıkış yolu göstermek, eksikliği gidermek ya da yanlış görülen bir yeri düzeltmek için kullanılan cümlelerdir. Örneğin “Kitaplarının daha çok okura ulaşmasını istiyorsan okurun anlayacağı bir dille yazmalısın.” cümlesinde bir yazara kitaplarının daha çok okura ulaşması için bazı öneride bulunulmuştur. Örnekler:– Gıda ürünlerini alırken son kullanım tarihine mutlaka bakmalıyız.– Çalışmalarını yapmadan
Varsayım Cümlesi – Bir olay ya da durumun gerçekleşmiş veya gerçekleşmemiş gibi düşünülmesidir.– Başka bir ifadeyle bir şey kısa süreliğine istenildiği gibi kabul edilir.– Bu tür cümlelerde “farz edelim”, “diyelim ki”, “tut ki”, “düşün ki”, “varsayalım” gibi sözcükler bulunur. Örneğin “Çekilişten bir araba kazandığını varsayalım, şimdiki arabanı satmaz mıydın?” cümlesinde kişi çekilişten henüz araba kazanmamıştır
