Zıt Anlamlı Kelimeler Nedir?

Zıt Anlamlı Kelimeler

Anlam bakımından birbirinin tam karşıtı olan kelimelere zıt anlam denir.

Örnekler

  • açık – kapalı
  • katı – sıvı
  • büyük – küçük
  • mağlup – galip
  • taban – tavan
  • dolu – boş
  • tekil – çoğul
  • bencil – fedakâr
  • acı – tatlı
  • öznel – nesnel
  • az – çok
  • çukur – tümsek
  • dolu – boş
  • var – yok
  • çirkin – güzel
  • aleyh – leh
  • savaşmak – barışmak
  • üvey – öz
  • siyah – beyaz
  • alçak – yüksek
  • iç – dış
  • sığ – derin
  • taze – bayat
  • evli – bekâr
  • yokuş – iniş
  • şişman – zayıf
  • soğuk – sıcak
  • aydınlık – karanlık
  • mat – parlak
  • yakın – uzak
  • genç – yaşlı
  • batı- doğu
  • yaz – kış
  • ucuz – pahalı
  • kâr – zarar
  • ileri – geri
  • somut – soyut
  • artı – eksi
  • sahte – gerçek

Uyarı: Olumsuz kelimeden zıt anlam oluşmaz. Çünkü zıt anlamlı kelimeler yazılış bakımından birbirine yakın olmamalı, yani ek farklılığıyla oluşan kelimeler arasında zıt anlamlılık ilişkisi olmaz. Örneğin “oturdu” kelimesinin zıddı “oturmadı” değil, “kalktı”dır.

Dikkat: Zıt anlamlı kelime sorularında altı çizili kelimelerin bulunduğu cümleyi baştan sona kadar okumak, sözcüğü kazandığı anlama göre değerlendirmek gerekir. Çünkü kelimeler kazandığı anlama göre birbirinin zıddı olabilir veya olmayabilir. Aşağıda iki farklı durum yer almakta:

1. Gerçek anlamda birbirinin zıddı olan kelimeler, cümlede farklı anlamlar kazandığında birbirinin zıttı olmayabilir.

Örnek:

Tabloda açık renklere ağırlık verdiğini görüyorum.

Dükkân kapalı olduğu için müşterilere hizmet vermedi.

Bu iki cümlede “açık” ile “kapalı” kelimeleri birbirinin zıddı değildir.

Gerçek anlamda birbirinin zıddı olmayan kelimeler bazen cümledeki kullanıma ve kazandığı anlama göre zıt anlamlı olabilir. Örneğin gerçek anlamda “ağır” kelimesinin zıddı “hafif”tir ancak aşağıdaki örnekte zıt anlamlısının “nazik” olduğu anlaşılır.

Örnek:

Dünkü toplantıda ağır konuştu.

O, son derece nazik biri.

Türüne Göre Zıt Anlamlı Kelimeler

Zıt anlamlı kelimeler cümlede isim, sıfat, zarf, fiil (eylem) ya da fiilimsi (eylemsi) türünde olabilir.

İsim Türündeki Zıt Anlamlı Kelimeler

  • soru – cevap
  • zemin düzdü – zemin eğriydi
  • temizdi – kirliydi
  • masumsun – suçlusun
  • üretim – tüketim

Sıfat Türündeki Zıt Anlamlı Kelimeler

  • birinci ağaç – sonuncu ağaç
  • geniş oda – dar oda
  • doğal gübre – yapay gübre
  • eski kıyafet – yeni kıyafet
  • cesur insan – korkak insan

Zarf Türündeki Zıt Anlamlı Kelimeler

  • ileri git – geri git
  • çabuk anlat – yavaş anlat
  • çok çalıştı – az çalıştı
  • doğru söylüyor – yanlış söylüyor
  • gece geldi – gündüz geldi

Fiil Türündeki Zıt Anlamlı Kelimeler

  • geldi – gitti
  • unuttum – hatırladım
  • övdü – yerdi
  • kaybettim – buldum
  • kabul etti – reddetti

Fiilimsi Türündeki Zıt Anlamlı Kelimeler

  • iniş – çıkış
  • durup – gidip
  • gelen – giden
  • ıslanınca – kuruyunca
  • geldiğinde – gittiğinde

Önemli Notlar

  • Her kelimenin zıt anlamlısı olmak zorunda değildir. Bu kural eş anlamlı kelimeler için de böyledir. Örneğin: iyi ile kötü zıt anlamlıdır ancak masa kelimesinin zıddı yoktur.
  • Zıt anlamlı kelimeler atasözleri içinde olabilir: Derdini söylemeyen derman bulamaz.
  • Bazı ikilemeler, zıt anlamlı kelimelerden oluşabilir: az çok, gece gündüz, iyi kötü, er geç, ileri geri…

Bu notu indirmek için tıklayınız.

“Zıt Anlamlı Kelimeler Nedir?” üzerine bir yorum

Yorum yapın