İşte, ad aktarması konu anlatımı:

Ad Aktarması Nedir?

Bir ismi, benzetme ilgisi olmadan başka bir isim yerine kullanmaktır.

Yani iki ismi, benzetme dışında farklı anlam ilgisiyle birbirinin yerine kullanmaktır.

Diğer adı mecazımürsel olan ad aktarmasında parça – bütün, iç – dış, eser – sanatçı ve çevre (mekân, yer) – insan ilgisi olur.

Örneğin: “Evden izin alıp sinemaya gidecektim ancak fırsat bulamadım. ” cümlesinde evden doğrudan izin alınamayacağına göre evle aile kastedilmiş. Bu da iki isim arasında anlam ilgisi olduğunu yani “ev” sözcüğünün ad aktarması yoluyla kullanıldığını gösteriyor.

Açıklamalı Örnekler

– Usta kalem, kitabevinde okurlarıyla buluşacak. 
Açıklama: Kalem buluşmayacağına göre “usta kalem” sözcüğüyle yazar anlatılmak istenmiş.

– Müdürün şirketten ayrılmasıyla koltuk kavgası başladı hatta müdür adayları oldukça gergindi. 
Açıklama: “Koltuk” makam, mevki anlamında kullanılmış.

– Münazarayı kazanan grubun sınıfı çok sevindi. 
Açıklama: “Sınıf” ile öğrencileri anlarız.

– Kazan kaynayıncaya kadar malzemeleri yıkadı. 
Açıklama: Kazan kaynamaz, içindeki su kaynar. Bu nedenle “kazan” ile “su” arasında anlam ilişkisi kurulmuştur.

– Firma, indirimin devam edeceğini duyurdu o yüzden müşteriler hâlâ geliyordu.
Açıklama: Firma duyurmaz, yönetim ya da yetkili duyurur.

– Haberin detaylarını dünyaya duyurdu.
Açıklama: “Dünya” ile “insanları” anlarız.

Parça – Bütün İlgisi

Toplantıda tanıdık yüzler vardı. (parça: yüz, bütün: insan)

Destek olacak bir el olmayınca memleketine geri döndü. (parça: el, bütün: insan)

İç – Dış İlgisi

Tabağını bitirmeden gitmedi. (iç: yemek, dış: tabak)

Bardağını bitirince bir daha istedi. (iç: içecek, dış: bardak)

Sobayı yakıp, çay demledi. (iç odun, kömür gibi yakacak, dış: soba)

Eser – Sanatçı İlgisi

Orhan Veli’yi okuyup da İstanbul’u düşünmemek olur mu? (eser: şiirleri, sanatçı: Orhan Veli)

Barış Manço’yu her yaş grubu dinlerdi. (eser: şarkıları, sanatçı: Barış Manço)

Çevre, Mekân, Yer – İnsan İlişkisi

Türkiye Batı’dan açıklama bekliyor. (yer: batı, insan: Avrupalı, Amerikalı…)

Yaşanan kavgaya mahalle tepki gösterdi. (çevre: mahalle, insan: mahalleli)

Okuldan izin aldım ancak arkadaşlarımı özledim. (yer: okul, insan: müdür ya da müdür yardımcısı)

Sıkça Sorulan Sorular

Bu notu indir.