İşte adlaşmış sıfat konusu:

Adlaşmış Sıfat

– Nitelediği ismin tamlamadan çıkmasıyla oluşur.

– Sıfatlar tamlamada tek başına kalır.

– Bu tür sözcükler tür değiştirerek ad olur.

Örnekler

Ekşileri ayrı bölmeye yerleştirdim ancak kimse almadı. (Ekşi elmaları)

Beşiktaşlılar maç öncesi alanda toplandı. (Beşiktaşlı taraftarlar)

Bana eskileri hatırlamak istemediğini söyledi. (Eski günleri)

Küçükleri masadan kaldırdı. (Küçük oyuncakları)

Annem ütülüleri, özenle katladıktan sonra raflara yerleştirdi. (Ütülü kıyafetleri)

Akşamki konserde özellikle gençler çok eğlendi. (Genç insanlar)

Kolayları çözerek avantaj elde etmeye çalıştı ancak istediği puana ulaşamadı. (Kolay soruları )

Çözülenlerin listesini hazırlamış. (Çözülen soruların)

Balıkçıya tazelerden vermesi için rica etti. (Taze balıklardan)

Otobüste özellikle yaşlılara mutlaka yer verirdi. (Yaşlı insanlara)

Isınanları, tabaklara koyup servis etti. (Isınan yemekleri)

Dikkat: Yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi niteleme sıfatları, tamlamadan çıkan isimlerin varsa ekini üzerine alır ve çıkan ismin yerine geçer.

Önemli Notlar

1) Adlaşmış sıfatlar bazen isim çekim (çoğul, hal, iyelik, tamlayan ya da ek fiil) eklerini alır.

Örnekler: İyileri, ekşilerden, küçüklerimiz, anlayanlar, hazırladıklarımız…

2) Atasözlerinde adlaşmış sıfat görmek mümkündür.

Örnekler:

Doğruyu söyleyeni dokuz köyden kovarlar. (Doğru söyleyen insanı) 

İyilik eden, iyilik bulur. (İyilik eden insan) 

Acıkan doymam sanır, susayan kanmam sanır. (Acıkan insan, susayan insan) 

Gülü seven, dikenine katlanır. (Gülü seven insan) 

Öfkeyle kalkan, zararla oturur. (Öfkeyle kalkan insan)

3) Deyimler bazen adlaşmış sıfat olarak kullanılır.

Deyimler mastar ekiyle (-mak/-mek) oluşurken istendiğinde cümle içinde sıfata dönüşebilir.

Örnekler:

Daldan dala konmak (Mastar halinde deyim) 
– Daldan dala konan insanlarla tartışamam. (Tamlama halinde niteleme sıfatı) 
– Daldan dala konanlarla tartışamam. (Adlaşmış sıfat)

Çekip çevirmek (Mastar halinde deyim)
– İşleri çekip çeviren insanlara ihtiyacımız var. (Tamlama halinde niteleme sıfatı)
– İşleri çekip çevirenlere ihtiyacımız var. (Adlaşmış sıfat)

4) Fiilimsiler de nitelediği ismin düşmesiyle adlaşmış sıfat fiile dönüşebilir.

Örnekler: Müdür, görevini yapmayanları uyardı. (Görevini yapmayan insanlar) 

Kullanılanları geri dönüşüme gönderdi. (Kullanılan kâğıtları) 

Çözülecekleri ödev olarak yolladı. (Çözülecek testleri) 

Bana getirdiklerini resim dersinde kullandım. (Bana getirdiğin boya veya kalemleri)

5) Adlaşmış sıfatlar, bazen anlam (kişi) belirsizliğine sebep olabilir. Bunun önüne geçmek için virgül kullanılır.

Örnekler:

Yaşlı, doktora bir şeyler söylüyordu.

Küçük, simitçiye doğru koştu.

Genç, görevliye elindeki listeyi verdi.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu notu indir.