Hangi kelimede hangi ses olayı var? İşte, sıkça sorulan o soru ve cevapları:
Hangi Ses Olayı Var?
Uyku sözcüğünde hangi ses olayı var?
Sözcüğü kök ve eklerine ayıralım: uyu-ku
Gördüğünüz gibi orta hecedeki “u” ünlüsü düşmüştür.
Cevap: Ünlü düşmesi.
Küçücük sözcüğünde hangi ses olayı var?
Orta hecedeki “k” ünsüzü düşmüştür.
Gece sözcüğünde hangi ses olayı vardır?
Sözcüğü kök ve ekine ayıralım: geç-e
Gördüğünüz gibi “ç” sert ünsüzü “c” yumuşak ünsüzüne dönüşmüş.
Cevap: Ünsüz yumuşaması.
Toprağı sözcüğünde hangi ses olayı var?
Sözcüğü kök ve ekine ayıralım: toprak-ı
Gördüğünüz gibi “k” ünsüzü “ğ” yumuşak ünsüzüne dönüşmüş.
Cevap: Ünsüz yumuşaması (değişimi).
Sana sözcüğünde hangi ses olayı vardır?
Cevap: Ünlü değişimi (sen-e).
Hissi sözcüğünde ünsüz türemesi var mı?
Evet, ikinci “s” ünsüzü türemiştir.
Çözüm: His-i : hissi
Kitapçı sözcüğünde hangi ses olayı vardır?
Sözcüğü kök ve ekine ayıralım: kitap-cı
Gördüğünüz gibi “c” ünsüzü, “ç” sert ünsüzüne dönüşmüştür.
Cevap: Ünsüz benzeşmesi.
Gözlükçü kelimesinde hangi ses olayı vardır?
Cevap: Ünsüz benzeşmesi (sertleşme).
Çözüm: Gözlük-cü : gözlükçü
Daracık sözcüğünde hangi ses olayı vardır?
Cevap: Ünlü türemesi.
Çözüm: Dar-cık : dar – a – cık
Bitki sözcüğünde hangi ses olayı vardır?
Cevap: Ünsüz benzeşmesi.
Çözüm: Bit-gi : bit-ki
Diye sözcüğünde hangi ses olayı var?
Cevap: Ünlü daralması ve kaynaştırma ünsüzü.
Çözüm: de – y – e : diye
Kayboldu sözcüğünde hangi ses olayı var?
Cevap: Ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması (değişimi) ayrıca birleşik yapılı bu sözcükler arasında ulama da vardır.
Yavaşça sözcüğünde hangi ses olayı var?
Cevap: Ünsüz benzeşmesi.
Çözüm: yavaş-ca : yavaşça
Tadı kelimesinde hangi ses olayı vardır?
Cevap: Ünsüz yumuşaması.
Çözüm: tat-ı : tadı
İkişer kelimesinde hangi ses olayı vardır?
Cevap: Kaynaştırma ünsüzü.
Çözüm: iki – ş – er
Ağaran sözcüğünde hangi ses olayı var?
Cevap: Ünsüz yumuşaması.
Çözüm: ak – ar – an : ağaran
Pembe sözcüğünde hangi ses olayı vardır?
Cevap: N – M değişimi.
Çözüm: penbe : pembe
Çiçekçi sözcüğünde hangi ses olayı vardır?
Cevap: Ünsüz benzeşmesi (sertleşme)
Çözüm: çiçek-ci : çiçekçi
Ciddi sözcüğünde ünsüz türemesi var mı?
Hayır, yoktur çünkü kökün içinde ünsüz türemesi olmaz.
Beyni kelimesinde hangi ses olayı vardır?
Cevap: Ünlü düşmesi.
Çözüm: beyin-i : beyni
Sıkça Sorulan Sorular
Ünsüz benzeşmesi kuralında “c, d, g” yumuşak ünsüzlerinden önce bulunan f, s, t, k, ç, ş, h, p sert ünsüzlerinin akılda kalması için kullanılan kodlamadır. Bu sert ünsüzler, yumuşak ünsüzleri “ç, t, k” sert ünsüzlerine dönüştürür.
Ünsüz benzeşmesi: Sonu f, s, t, k, ç, ş, h, p sert ünsüzlerinden biriyle biten sözcükten sonra “c, d, g” yumuşak ünsüzlerinden biriyle başlayan bir ek geldiğinde bu yumuşak ünsüzlerinin “ç, t, k” sert ünsüzlerine dönüşmesi olayıdır.
p, ç, t, k ünsüzleri genellikle iki konuda karşınıza çıkar:
1. Ünsüz benzeşmesi: Sonu f, s, t, k, ç, ş, h, p ünsüzlerinden biriyle biten sözcükten sonra “c, d, g” yumuşak ünsüzlerinden biriyle başlayan bir ek geldiğinde bu yumuşak ünsüzler “ç, t, k” sert ünsüzlerine dönüşür.
2. Ünsüz Yumuşaması: 2. Sonu “p, ç, t, k” sert ünsüzlerinden biriyle biten sözcükten sonra ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde bu sert ünsüzler “b, c, d, ğ” yumuşak ünsüzlerine dönüşür.
Bir sözcük ek aldığında veya başka sözcüklerle birleştiğinde kendi içinde yeni bir ünsüz meydana gelir. Bu olaya ünsüz türemesi deriz.
Örnekler: affetmek (af + etmek), reddetmek (ret + etmek), şıkkı (şık-ı), haddi (had-i)…
Diğer adı ünsüz türemesidir.
Bir yanıt yazın