Edebiyat Dersine Çalışırken Bilmeniz Gereken Bazı Kelimeler ve Anlamları

Üstte "Edebiyat Dersine Çalışırken Bilmeniz Gereken Bazı Kelimeler ve Anlamları" başlığı, aşağısında renkli konuşma balonları var. Bu balonların her birinde üçer tane kelime yazılı. Aşağıda da sayfaları açılmış bir kitap görseli ve bu görselin üzerinde "Pratik Çalışma" logosu var.

İşte, edebiyat dersine çalışırken bilmeniz gereken bazı kelimeler ve anlamları:

Edebiyat Dersine Çalışırken Bilmeniz Gereken Bazı Kelimeler ve Anlamları

Aruz Ölçüsü: Açık, kapalı veya kısa, uzun hecelere göre düzenlenen ölçü sistemi.

Bağdaşıklık: Metindeki cümlelerin tutarlılık ve bütünlük içinde birbirini tamamlamasıdır.

Belagat: İnandırıcı, iyi konuşma.

Dadaizm: Kurallara, mantığa ve bilinen tüm estetik değerlere başkaldıran, kuralsızlığı savunan sanat akımı.

Duyu aktarımı: Bir duyuyla ilgili ayrıntının başka duyuya aktarılmasıdır.

Edebî Akım: Benzer anlayıştaki edebiyatçıların oluşturduğu edebiyat hareketi.

Eğretileme: Bir varlık ya da durumu mecaz yoluyla başka bir varlığın yerine koyarak anlatma, istiare.

Epope: Milletlerin tarihini, kahramanlıklarını ve mitolojik öğelerini coşkulu bir dille anlatan şiir; destan.

Harmanlamak: Farklı kaynakları, kültürleri veya fikirleri birbiriyle kaynaştırmak.

Hece Ölçüsü: Dizelerdeki hece sayısının eşitliğine dayanan ölçü sistemi.

Hiciv: Alaylı biçimde eleştirmek.

Hüsnütalil (Güzel Nedene Bağlama): Olan veya bilinen bir olayı, gerçek nedeninden sıyırarak daha güzel bir nedene bağlama sanatı.

İç monolog: Olayda geçen kişilerin düşüncelerine yer vermek, kişilerin kendi kendine konuşması.

İmge: Somut bir varlığın hayal gücüyle kazandığı anlam.

İrdelemek: Bir konuyu tüm boyutlarıyla, derinlemesine ve titizlikle incelemek.

İroni: Söylenen sözün tam tersini kastederek alaylı, ince bir eleştiri yapmak.

Jargon: Mesleklerin kendine özgü kullandığı kavram, terim ve ifadeler.

Kafiye (Uyak): Dizelerin sonundaki ses benzerliği.

Kaside: Din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılan divan edebiyatı şiir türü.

Kinaye: Bir mesajı dolaylı olarak anlatan, iğneleyici sözler.

Klasisizm: Akıl ve sağduyuyu, antik Yunan/Roma sanatını ve kusursuz biçimi savunan edebi akım (Molière, Racine).

Mahlas: Divan edebiyatında şairlerin şiirlerinde kullandıkları takma ad. (Halk edebiyatındaki karşılığı tapşırmadır.)

Mazmun: Divan edebiyatında kalıplaşmış söz ve benzetmeler.

Mecaz-ı Mürsel (Ad Aktarması): Benzetme amacı güdülmeden, bir kelimenin başka bir kelime yerine kullanılması.

Metafor: Bir sözü yeni ve soyut bir anlamda kullanmak, mecazlı ifade.

Motif: Eserde sıkça tekrarlanan söz, durum, nesne veya simge.

Nazım: Duygu ve düşüncelerin dizeler hâlinde anlatılması.

Nazım Birimi: Bir şiiri oluşturan dizelerin kümeleniş şekli (mısra, beyit…)

Nesir: Duygu ve düşüncelerin düz yazı şeklinde ifade edilmesi.

Nükte: Derin anlam taşıyan, düşündüren ve güldüren söz.

Perspektif: Bir konuya bakış açısı.

Realizm: Gerçekliğin, gözlemin ve hayatın olduğu gibi nesnel bir şekilde yansıtıldığı akım. (Flaubert, Tolstoy…)

Redif: Kafiyeden sonra gelen görev ve anlamca aynı ek veya kelimeler.

Retorik: Güzel ve etkileyici konuşma.

Romantizm: Duyguların, hayallerin, bireyselliğin ve tabiatın ön plana çıktığı, klasisizme tepki olarak doğan akım. (Jean-Jacques Rousseau, Victor Hugo…)

Sembolizm (Simgecilik): Duyguların ve dış dünyanın doğrudan değil, simgelerle sezdirilerek anlatıldığı akım. (Stéphane Mallarmé, Baudelaire, Ahmet Haşim…)

Sürreal: Gerçeküstü olan.

Taşlama (edebiyatta): İğneleyici bir dille eleştirmek.

Tecahülüarif (Bilmezlikten Gelme): Şairin, bildiği bir şeyi bilmezlikten gelerek edebî bir etki yaratması sanatı.

Tekke Edebiyatı: Tasavvuf felsefesini yaymayı amaçlayan, ilahi ve nefes gibi nazım şekillerinin kullanıldığı Türk halk edebiyatı kolu.

Trajedi: Acıklı olayları, soylu karakterleri ve katı kuralları konu edinen, genellikle manzum yazılan tiyatro türü.

Uyak: Şiirde dize sonlarındaki ses benzerliği.

Vezin: Şiirde ahenk sağlamak amacıyla kullanılan kural sistemi, ölçü.


Sıkça Sorulan Sorular

Alegori nedir?

Bir düşünce veya kavramın semboller aracılığıyla anlatılmasıdır.

Mazmun nedir?

Divan edebiyatında sık kullanılan kalıplaşmış söz ve hayal unsurlarına mazmun denir.

“Telmih” (hatırlatma) sanatı nedir?

Söz arasında herkesçe bilinen tarihi, dini veya mitolojik bir olaya ya da kişiye işarette bulunma sanatıdır.

“Tevriye” sanatı ne anlama gelir?

Birden çok anlamı olan bir kelimenin, yakın anlamının değil, uzak anlamının kastedilerek kullanılmasıdır.

Kategoriler: , ,

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Pratik Çalışma
Gizliliğe genel bakış

Bu web sitesi, size mümkün olan en iyi kullanıcı deneyimini sunabilmek için çerezleri kullanır. Çerez bilgileri tarayıcınızda saklanır ve web sitemize döndüğünüzde sizi tanımak ve ekibimizin web sitesinin hangi bölümlerini en ilginç ve yararlı bulduğunuzu anlamasına yardımcı olmak gibi işlevleri yerine getirir.