Sözcüğün Yanlış Yerde Kullanılması

Cümlede her sözcük kendi anlamını bildirmek için kullanılır. Bu da sözcüklerin kullanım amacından çıkmamasıyla mümkündür. Sözcükler bazen yanlış yerde kullanıldığında anlamının değişmesine neden olur. Kullanım amacından çıkar, farklı bir anlam ya da tür özelliği kazanır. Bu, ilk etapta bozukluk olarak görülmese de böylesi ifadeler amacının dışına çıktığı için bozukluğa neden olur. İşte; basit anlatım, bol örnek ve önemli notlarıyla o soruların cevapları:

Sözcüğün Yanlış Yerde Kullanılması

Genellikle fiilin anlamını etkilemesi gereken yani zarf görevinde olan bir sözcüğün ismin önüne gelerek sıfat görevinde kullanılmasıdır. Bu nedenle okuyanın zihninde belirsizlik oluşabilir.

Örnek: “Yeni parka gitmiştim ki bir de ne göreyim?”

Açıklama: Bu cümlede sanki yeni yapılmış bir parka gittiği söylenmiş ancak öyle olsaydı farklı bir ifadeyle belirtilirdi. O yüzden yanlış bir kullanımdır. Cümleyi şu şekilde düzeltiriz: “Parka yeni gitmiştim ki bir de ne göreyim?” Dikkat ettiğiniz gibi “yeni” sözcüğü parktan önce kullanıldığı için sıfat olmuş halbuki onun “gitmiştim” fiilinden önce gelmesi yani zarf olması gerekir.

Dikkat: Bazen başka bir ismin sıfatı olması gereken sözcükler de karşınıza çıkabilir.

Örnek: “Yardım edecek kimse olmadığı için her beni arayan insana dönüş yapmam mümkün değildi.”

Açıklama: Bu cümlede “her” sözcüğü “ben” isminin sıfatı değil “insan” isminin sıfatıdır. O yüzden cümlenin doğrusu şu şekildedir: “Yardım edecek kimse olmadığı için beni arayan her insana dönüş yapmam mümkün değildi.”

Örnekler

Doğrusu: Seyahate yeni çıktım ki annemin hastalandığını duydum.

Doğrusu: Suda çok kaldığı için parmakları buruşmuştu.

Doğrusu: Canı her istediğinde yanıma gelip benimle konuşurdu.

Doğrusu: Arkadaşıyla her gezişinde içinde büyük bir mutluluk olurdu.

Doğrusu: Sınava giren birçok öğrenci çalışmalarının karşılığını bekler

Doğrusu: Maça giremeyince arabada boş boş beklemiş.

Doğrusu: Yorucu ve stresli bir ortamda kalınca başım çok ağrıdı.

Doğrusu: İnsan sakin sakin anlatır bu olayı.

Dikkat: Yanlış yerde kullanılan sözcükler bazen cümle içinde kolaylıkla bulunur çünkü cümleyi okurken sözcüğün yeri size garip hatta saçma gelir. Cümle uzadıkça ya da grup halindeki bir sözcük yanlış yerde olunca onu bulmak o kadar kolay olmuyor. O yüzden bu konuyu belirli aralıklarla tekrar etmek ya da pratiği geliştirmek gerekir.

Not: Sözcüğün yanlış yerde kullanılması anlam belirsizliğine yol açtığı için açıklığa aykırıdır.

Dikkat: Devrik cümleler sadece tercih meselesidir ve anlatım bozukluğuna neden olmaz. Genellikle sanatlı anlatımın görüldüğü yazı ya da konuşma dilinde karşınıza çıkar.


Sıkça Sorulan Sorular

Kelimenin yanlış yerde kullanımı nasıl bir anlatım bozukluğuna yol açar?

Anlam karışıklığına yol açtığı için okuyanların kafasında soru işareti bıraktırır. Bu da iletişim bozukluğuna neden olur.

Gereksiz sözcük kullanmaya ne denir?

Sözü gereksiz yere uzattığı için duruluk ilkesine aykırılık denir. Ayrıca bu durum akıcılığı da engeller.

Anlatım bozukluğuna yol açan nedenler nelerdir?

Anlatım bozukluğu üzerinde birçok etken bulunur. Bunların tamamını içinde bulunduran iki ana kategoriden bahsetmek mümkün:
1. Anlama dayalı bozukluklar
2. Yapıya dayalı bozukluklar

“Sözcüğün Yanlış Yerde Kullanılması” üzerine 4 yorum

Yorum yapın