İşte, somut ve soyut anlam konusu
Somut ve Soyut Anlam
Somut Anlam
– En az bir duyu organıyla algılanabilen varlıklardır.
– Somut anlamlı isimler doğada algılanabilir.
Örnekler: okul, ev, çamur, iplik, masa, çivi, merdiven, çatal, toprak, tencere, orman, plastik, yosun, battaniye, duman, kâğıt, çekirdek, gürültü, kablo, kaşık, yaprak, çiçek, düğme, tuz, tatlı, şemsiye, acı, ışık, gemi, çanta, gölge, ateş, kova, deniz, dağ, ova, uçak…
Soyut Anlam
– Herhangi bir duyu organıyla algılanamayan varlıklardır.
Örnekler: kaygı, üzüntü, kısmet, kibir, hoşgörü, sorumluluk, insanlık, alçak gönüllülük, güven, dostluk, saygı, merak, duygu, kültür, kuşku, azim, kıskançlık, şans, bencillik, sabır, mantık, iyilik, kötülük, mutluluk, kader, vicdan, zekâ, keder, güzellik, çirkinlik, samimiyet…
Dikkat: Soyut anlamın algılanmaması olmadığı anlamına gelmez. Örneğin “zekâ” kelimesi algılanamaz ancak vardır.
Detaylı Tablo
| Kelime | Anlamı | Hangi Duyu? |
| Ateş | Somut | Dokunma, görme |
| Hayal | Soyut | – YOK – |
| Mersin | Somut | Görme |
| Hava | Somut | Dokunma |
| Mutluluk | Soyut | – YOK – |
| Gölge | Somut | Görme |
| Huzur | Soyut | – YOK – |
| Üzüntü | Soyut | – YOK – |
| Rüzgâr | Somut | Dokunma |
| Perde | Somut | Görme, dokunma |
| İyilik | Soyut | – YOK – |
| Köpük | Somut | Görme, dokunma |
| Cızırtı | Somut | İşitme |
| Somut Anlam | Soyut Anlam |
| Doğada bulunur. | Doğada bulunmaz. |
| Beş duyu organından en az biriyle algılanabilir. | Herhangi bir duyu organıyla algılanamaz. |
| Örnekler: insan, korkuluk… | Örnekler: insanlık, korku… |
Dikkat: Mecaz anlamlı kelimeler yeni ve soyut anlam özelliği kazanan kelimelerdir.
Taktik: Betimleme bildiren ifadeler, yansıma sözcükler somut anlamlıdır.
Örnekler:
– Güneş dağların ardına çekilirken gökyüzünde turuncu renk hakim oluyordu. (betimleme ifadesi)
– Köyün girişindeki evin ahşap pencereleri bakımsızlıktan iyice kararmış. (betimleme ifadesi)
– Kapıdan gelen gıcırtı sesiyle yerinden sıçradı. (yansıma bildiren sözcük)
Bilgi: Kimi sözcükler cümledeki kullanıma bağlı olarak somut ya da soyut anlam özelliği kazanabilir. Bu durum sözcüğün çok anlam özelliğiyle ilgilidir.
“Zaman”
– Onunla birlikteyken zamanın ne kadar hızlı geçtiğini fark edemedik. (soyut anlam)
– Boşa harcanan zaman, parmaklarımızın arasından kayıp giden ince bir kum gibidir. (somut anlam)
“Ağır”
– Elindeki ağır eşyaları uygun bir yere bıraktı. (somut anlam)
– Söylediği ağır sözlerine bir anlam veremedik. (soyut anlam)
Sıkça Sorulan Sorular
Cümlede kullanıma bağlı olarak somut veya soyut anlamlı olabilir.
Örnekler:
Kalbimiz vücudumuzun her noktasına kan pompalar. (somut)
Çok yumuşak bir kalbi vardı. (soyut)
Mecaz anlamda ise soyut, değilse somut anlamlıdır.
Hayır, somut anlamlıdır.
Hayır, soyut anlamlıdır.
Gerçek anlamda ise somuttur.